Элон Маскийн "Старлинк" компанийн үйлчилгээ 2023 онд манай улсыг нутаг дэвсгэрт ажиллаж эхэлнэ. Ингэснээр дэд бүтцээс үл хамааран Монгол орны өнцөг булан бүр өндөр хурдны интернэтэд холбогдох боломж нээгдэх давуу талтай. Тэгвэл манай улсын хувьд өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард Нам орбитын хиймэл дагуулын сүлжээ ашиглахад баримтлах бодлогыг боловруулан, баталжээ. 

Энэ талаар Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яамны Бодлого, төлөвлөлтийн газрын дарга З.Гантогоо " "Старлинк сервисэс Монголиа" гэдэг компани манай Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт бүртгүүлчихсэн байгаа. Энэ нь тухайн компани шууд бүртгүүлчхээд шууд үйлчилгээгээ явуулна гэсэн үг биш. Монгол Улсад харилцаа холбооны үйлчилгээ үзүүлэхийн тулд Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос тусгай зөвшөөрөл авах ёстой байдаг. Гэтэл "Старлинк сервисэс Монголиа" компани одоогоор тусгай зөвшөөрөл авах хүсэлтээ ирүүлээгүй байна. Энэ компани Монгол Улсад интернэтийн үйлчилгээ үзүүлэхийн тулд Нам орбитын хиймэл дагуулын сүлжээ ашиглахад баримтлах бодлогын дагуу А зөвшөөрөлтэй интернэтийн үйлчилгээ эрхлэгчээс интернэтийн урсгалаа авах, Б зөвшөөрөлтэй интернэтийн үйлчилгээгээ эрхлэгчээр дамжуулж интернэтийн үйлчилгээгээ үзүүлэх ёстой" гэжээ. 

Манай улсын нам орбитын хиймэл дагуулын сүлжээ ашиглахад баримтлах бодлогын тухайд шинээр гарч буй технологийг хориглохгүй, нээлттэй байх ёстой гэх үндсэн бодлоготой ажээ.

Өөрөөр хэлбэл, "Старлинк" компани Монгол Улсад орж ирээд хиймэл дагуулын интернетийн үйлчилгээ үзүүлэх нь нээлттэй. Гэхдээ орж ирэхдээ Монгол Улсад хүчин төгөлдөр үйлчилж буй Харилцаа холбооны тухай хууль болон Олон улсын цахилгаан холбооноос гаргаж өгсөн зөвлөмж, стандартуудыг дагаж мөрдөх ёстой гэнэ. Тэр утгаараа манай улс өнөөгийн зах зээлд тохирсон бодлогын баримт бичгийг ийнхүү боловсруулжээ.

Энэхүү бодлого нь дан ганц Старлинк, эсвэл Oneweb-д зориулсан бодлого биш, Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулдаг нам орбитын хиймэл дагуулын сүлжээ ашиглах бүхий л компаниудад хамааралтай юм байна. 

"Старлинк" интернетийн сарын хураамж нь 99 ам.долларын тарифтай ажээ. Тиймээс манай дотоодын зах зээл дээрх компаниудтай нам орбитын компани өрсөлдөхгүй, дотоодын зах зээлд үзүүлэх нөлөөллийн хувьд харьцангуй бага гэж мэргэжилтнүүд үзэж байгаа юм байна. Харин Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яамны зүгээс манай улс интернетийн болон үүрэн холбооны үйлчилгээ үзүүлэгч компанитай учир  дотоодын зах зээлийн хамгаалалтаа ч хийнэ гэдгээ мэдэгдэв.

Дэлхийн хиймэл дагуулын сүлжээ LEO буюу нам орбит, MEO буюу дунд орбит, GEO буюу геосинхрон гэх гурван түвшинд хуваагддаг байна. GEO-ийн өргөн хэрэглээ нь телевизийн үйлчилгээ үзүүлдэг бол дэлхийн гадаргаас 18,000 км өндөрт байрлах MEO-ийн өргөн хэрэглээ нь GPS юм. Харин LEO буюу нам орбитын хиймэл дагуул нь дэлхийн гадаргаас 500-1,500 километрын зайтай байрладаг аж.

Нам орбит дээр олон компани үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн бөгөөд бидний сайн мэдэж байгаачлан "Старлинк" болон Канадын "Telstra", Английн "Oneweb" гэх мэт компани энэ төрлийн үйлчилгээг үзүүлэхээр хиймэл дагуулаа хөөргөчихсөн байна. "Oneweb" компани нь 900 гаруйг, "Старлинк" компани 2,100 орчим хиймэл дагуул хөөргөсөн байна. Мөн "Амазон" компани энэхүү үйлчилгээг явуулахаар хиймэл дагуулаадаа хөөргөж эхэлжээ.