Наадам айсуй... Уртын дууны аялгуу, унаач хүүхдүүдийн гийнгоон цангинааг бодож сууна уу, та. Морьтон ардын удам хэмээн омогшдог монголчуудын хувьд сайхан мэдрэмж. Хуруухан чинээ хүү хурдан морины нуруун дээр дарцаг  шиг хийсэн давхихыг хараад эрэмшдэггүй хүн байвал тэр монгол биш байх.

Гэвч эрсдэл, эмзэглэл дагуулсан эртний түүхтэй маань холбоотой энэ баяр, бахархал өв соёлыг хэрхэн яаж, хэцүү хүнд биш байлгах тухай бид маргаж мэтгэлцсээр олон жилийн ард гарчихаж. Маргаж шөргөөцөлдөж байх зуурт маань хэдэн унаач хүүхэд энэ ертөнцөөс буцаж, хэд нь тахир дутуу болсныг хэлэхэд сэтгэл эмтрэм. Унаач хүүхдүүд улс орон дамжин уралдаанд оролцож, унаж бэртэж буцдаг болж, энэ хорвоогоос.

2025 оны зургадугаар 14-ний өдөр Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын Цагдаагийн тасагт Хятадын Цагдаагийн газраас Эрдэнэцагаан сумын харьяат 9 настай  Г хүү, Шилийн гол аймгийн Сүн гэх газар Өвөр Монгол айлд морины ажил хийж байгаад нас барсан тухай  мэдээлэл иржээ. Хүүгийн ээж Б гурван  хүүхдийн хамт тус сумын 2-р багт амьдардаг бөгөөд талийгаач хүү сумынхаа сургуулийн гуравдугаар ангийн сурагч. Мэдээж хархан багаасаа хурдан морины нуруун дээр дарцагласан “баатар”. Тодруулбал ээжийнхээ төрсөн ахын морьдыг унадаг, Сүхбаатар аймгийн өмнөд бүс-2025 уралдаанд соёолон,  хязаалан насны уралдааанд оролцож байсан учраас хүүхдийн  “Практикал” даатгалтай.  

10 ч хүрээгүй жаахан хүү яагаад ээжээсээ хол, хилийн цаана, хүний нутагт цаг бусаар эрсдэв хэмээн учиг хөвөрдтөл 2025 оны зургаадугаар сарын 12-ны өдөр ээж БУ нь, Эрдэнэцагаан сумын Засаг даргын Тамгын газрын даргад хандан “Хүүгийнхээ биеийг БНХАУ-д үзүүлнэ” хэмээн учирлаж, төрсөн ах Х-д итгэмжлэл хийлгэжээ. Очоод хоёр хоногийн дараа нас барсан байна. Хардах түмэн шалтгаан байна. Хүү яг мориноос унаж эрсдэв үү, эсвэл эд эрхтэний наймаанд өртөх эрсдэл байв уу гэхчлэн  элдэв бодол хөвөрдөх эрхээ алгасаад Эрээний консул тун удахгүй тодорхой тайлбар мэдээлэл өгөх байх гэж найдья.

Басхүү Эрээний боомтоор 2025 он гарснаас хойш эмчилгээ хийлгэнэ гэсэн шалтгаанаар  5 хүүхэд хилээр гарсан гэх мэдээллийг нягтлаж, хүүхдүүд үнэхээр эмчилгээнд явсан уу эсвэл зүгээр л унаачийн албаа залгуулахаар хил давсан уу. Хэд нь ирж, хэд нь ирээгүй байгааг баталгаажуулах байх гэж хүлээе. Алдуул малаа хайж олдог атлаа бээлийн чинээ балчир үрсээ хилийн чинадад морь унаж, мөнгө олоод ир гээд явуулчихдаг яачихсан ч цаг үе вэ дээ.