Үндэсний эдийн засаг бол улс орны нэр төр мөн. Өнөө цагт дэлхийн эдийн засаг даяаршил гэх нэрээр халхавчилсан үндэстэн дамнасан корпорациудын ноёрхол, мэдэлд байдаг нь бодит байдал. Эдгээр корпорациудын үйл ажиллагаагаар дамжуулан геополитикийн ашиг сонирхлоо хэрэгжүүлдэг нь үнэн. Дэлхийн эдийн засаг дахь долларын ноёрхлыг эдгээр корпорациуд биежүүлдэг. Улс орнуудын засгийн газар, ерөнхий сайдууд эдгээр корпорациудын халаас, командад явдаг нь ч гашуун үнэн. Жишээ нь манайд Рио тинто байна.

Монголын эдийн засаг уул уурхайн эдийн засаг, төсвийн эдийн засаг, олигополь буюу том компаниудын эдийн засаг, халамжийн эдийн засаг гэх олон цол, хоч нэртэй. Сүүдрийн буюу албан бус эдийн засгийн эзлэх талбай ч их байдаг онцлогтой гэдэг.

Харин Монголын эдийн засаг бол үндэсний эдийн засаг биш. Гадаадын хөрөнгө оруулалтад суурилсан харийн эдийн засаг Монголын газар нутаг дээр оршин тогтнодог. Макро эдийн засгийн зохицуулалтын шийдвэрүүд үндэстэн дамнасан корпорациуд, дэлхийн банк гэх мэт олон улсын санхүүгийн байгууллагуудын бодлогод баримжаалдаг. Төсвийн бодлого, халамжийн бодлого маань эдгээр байгууллагуудын зөвлөмжид суурилдаг гашуун үнэн бас л буй.

Үндэсний эдийн засаг гэдэг концепцийн тухай судалгаа, бодлого, үзэл санааны түвшинд олон ойлголт тодорхойлогдож байна. Хамгийн ерөнхий байдлаар Үндэсний эдийн засаг гэдэг бол макро эдийн засгийн бодлого дотооддоо бие даасан байдлаар боловсруулагдан, хэрэгжиж байгааг хэлдэг байна. Татвараар хэнийг шахах вэ, татвараас хэнийг чөлөөлөх вэ, халамжийн бодлогоо хэрхэн явуулах вэ гэдгээ бид бие даан шийдэж байвал тэр Үндэсний эдийн засаг, эдийн засгийн тусгаар тогтнол юм.

Өнөөдрийн Монголын эдийн засаг БНХАУ-ын албаныхны нэрлэснээр эрдэсийн хойд хаалга гэх Хятад, Монголын боомтуудаар ашигт малтмалыг түүхийгээр нь нэвтрүүлэх уул уурхайн олборлолтын эдийн засаг гэж дэлхий дахинд харагдаж буй. Нөгөөтэйгүүр  бид үндэсний санхүүтэй, үндэсний валютын хүчин чадалтай болж байж үндэсний эдийн засагтай болно гэдгээ ойлгох учиртай. Өнөөдөр Монголыг эдийн засаг америк доллараас хамаарсан эдийн засаг. Монгол төгрөгөөр бид нефть авч чаддаггүй л биз дээ...

О.ГАНЗОРИГ