Дэлхийн газрын тосны зах зээлд сүүлийн өдрүүдэд огцом савлагаа үүсэж, нефтийн үнэ олон улсын зах зээл дээр эрс өсөөд байна. Ойрх Дорнодын бүс нутагт Ирантай холбоотой мөргөлдөөн хурцдаж, тээвэрлэлтийн гол маршрутууд доголдож эхэлсэн нь дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд хүчтэй нөлөө үзүүлжээ.

Олон улсын мэдээллийн агентлагуудын мэдээлснээр дэлхийн нефтийн гол жишиг болох Brent маркийн газрын тосны үнэ 117 ам.долларт хүрч, зарим арилжааны үеэр 120 ам.долларт дөхсөн байна. Мөн АНУ-ын West Texas Intermediate (WTI) маркийн нефтийн үнэ 116 ам.доллар орчимд хүрсэн нь 2022 оноос хойших хамгийн өндөр үзүүлэлтүүдийн нэг болжээ. Сүүлийн хэдхэн хоногийн дотор нефтийн үнэ 25-30 орчим хувиар өссөн байна.

Энэхүү огцом өсөлтийн гол шалтгаан нь Ойрх Дорнодын бүс нутагт өрнөж буй мөргөлдөөн нефтийн олборлолт болон тээвэрлэлтийн сүлжээнд шууд нөлөөлж эхэлсэнтэй холбоотой. Ираны эрчим хүчний байгууламжуудад цохилт өгөгдөж, мөн бүс нутгийн зарим орон олборлолтоо бууруулахад хүрсэн нь нийлүүлэлтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн гэж шинжээчид тайлбарлаж байна.

Нөхцөл байдлыг улам хурцатгаж буй гол хүчин зүйл нь Персийн буланг дэлхийн зах зээлтэй холбодог Ормузын хоолойн эрсдэл юм. Дэлхийн нефтийн нийлүүлэлтийн ойролцоогоор тавны нэг нь энэ усан замаар дамжин өнгөрдөг бөгөөд аюулгүй байдлын нөхцөл байдал дордсоноор танкеруудын хөдөлгөөн буурч, тээврийн зардал огцом өсөөд байна. Энэ нь зах зээл дээр нийлүүлэлт тасалдах магадлалыг нэмэгдүүлж, нефтийн үнийг улам хөөрөгдөж байгаа юм.

Нефтийн үнэ ийнхүү огцом өссөн нь дэлхийн санхүүгийн зах зээлд ч нөлөөлж эхэлжээ. АНУ-ын хөрөнгийн зах зээлийн фьючерс индексүүд буурч, зарим индексийн фьючерс 1000 гаруй пунктээр унасан тухай мэдээлж байна. Эрчим хүчний үнэ өсөх нь инфляц нэмэгдэх, эдийн засгийн өсөлт саарах эрсдэлийг дагуулж болзошгүй гэж шинжээчид анхааруулж байна.

Шинжээчдийн үзэж байгаагаар хэрэв Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн үргэлжилж, нефтийн нийлүүлэлт тасалдах нөхцөл байдал удаан үргэлжилбэл газрын тосны үнэ 120 ам.доллароос давж, улмаар 150 ам.долларт хүрэх эрсдэл ч үүсч болзошгүй байна. Энэ нь дэлхийн эдийн засаг, шатахууны үнэ болон инфляцид мэдэгдэхүйц дарамт учруулж болзошгүй гэж олон улсын ажиглагчид дүгнэж байна.

Харин зарим шинжээчийн үзэж байгаагаар мөргөлдөөн намжиж, тээвэрлэлтийн урсгал хэвийн болбол нефтийн зах зээл тогтворжих боломжтой ч ойрын хугацаанд дэлхийн эрчим хүчний зах зээл өндөр хэлбэлзэлтэй хэвээр байх төлөвтэй байна.