Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар "Монгол, Хятадын Засгийн газар хооронд Гашуун-сухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтыг хэрэгжүүлэх хэлэлцээр"-ийг байгуулж, УИХ түүнийг нь 2024 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдөр хэлэлцэн соёрхон баталж, 58 дугаар тогтоолыг батлан нууцад авсан.

Уг тогтоолын дөрөв дэх хэсэгт "Гашуунсухайт-Ганцмод" чиглэлийн төмөр замын тээврийн багтаамж, эдийн засгийн үр өгөөжийг хангах зорилгоор нүүрс худалдах, худалдан авах урт хугацааны гэрээний үнийг тогтоохдоо "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн урт хугацаатай байгуулсан гэрээний нөхцөл, үнийн аргачлалыг жишиг болгож, гэрээний хугацааг хэлэлцээ хийж эхэлсэн хугацаатай уялдуулан 16 хүртэл жилээр тогтоох" гэж заажээ. Мөн 58 дугаар тогтоолын тав дах заалтаар "Гашуунсухайт-Ганцмод чиглэлийн төмөр замын тээврийн хүчин чадал, эдийн засгийн үр өгөөжийг хангах зорилгоор нүүрс худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу нийлүүлэх нүүрсний хэмжээг 2025-2029 онд нийт 27 сая тонн, 2030 оноос эхлэн жилд 20 сая тонноос бууруулахгүй, "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн уурхайн олборлолтын төлөвлөгөөтэй нийцүүлэн коксжих, сул коксжих, эрчим хүчний нүүрсийг зохимжит хувь хувьцаагаар нийлүүлэх буюу зөвхөн нэг төрлийн нүүрсийг сорчлохгүй байх" гэж заажээ.

Товчхондоо 16 жилийн хугацаанд 250 орчим сая тонн коксжих нүүрсийг худалдах тухай гэрээ байгуулах хэлэлцээ хийсэн гэсэн үг. Ташрамд сонирхуулахад манай улс ирэх жилийн буюу 2026 оны төсөвт 90 сая тонн нүүрс экспортолно гэж тусгасан. Төлөвлөсний дагуу нэг тонныг нь 90 ам.доллараар зарах юм шүү дээ. Гэтэл гурван талт гэх гэрээнд 40 ам.доллараас бага үнээр гэж тусгагдсан гэх. Төсвийн төсөөллийн 50 хувиас ч бага үнээр зарахаар тохиролцжээ.

Эдийн засагчдын хэлж буйгаар урт хугацааны тогтвортой үйл ажиллагаа чухал ач холбогдолтой ч нүүрсээ хэтэрхий их хэмжээгээр, хөнгөлттэй үнээр  том дүнгээр зарах юм бол бирж нь ажиллагаагүй болж, нүүрснийхээ үнийг өөрсдөө унагаах үр дагаварт хүргэх эрсдэл нүүрлэнэ. Тэр утгаараа биржээр зарж байгаа нүүрс болон бөөний үнээр зарж байгаа үнийн зохимжтой харьцааг  барьж байх ёстойг уг тогтоолыг баталсан УИХ-ын гишүүд мэдэхгүй байна гэж байх уу?

Нууцад авсан гээд маниусаас нудаг шиг харанхуйгаар кноп даруулсан гэдэгт итгэхгүй байна. Тиймдээ ч УИХ-ын гишүүдийг нүүрсний үнийн зөрүүнээс халаасалж, эсвэл завдаж, өргөсөн тангараг, өргөн түмнээсээ урвасан гэх хардах эрх бидэнд бий.  Үндэслэл ч  байна. 

Тэд "Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн би ард түмнийхээ элчийн хувьд нийт иргэн, улсын ашиг сонирхлыг эрхэмлэн, төрийн хуулийг дээдлэн сахиж, авлига, ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид байж, гишүүний үүргээ чин шударгаар биелүүлэхээ тангараглая. Миний бие энэ тангаргаасаа няцвал хуулийн хариуцлага хүлээнэ” хэмээн тангараг өргөсөн билээ л...