Гималайн нурууны 30 сая хүн амтай Балба улс нь үймээн самуунтай улс төрөөрөө алдартай бөгөөд арав гаруй жил үргэлжилсэн иргэний дайны дараа 2008 онд 239 жил үргэлжилсэн хаант засаглалыг устгасны дараа бүгд найрамдах улсад шилжсэнээс хойш арав гаруй засгийн газартай болсон.  Гэсэн хэдий ч Z үеийнхэн гэгддэг 13-28 насны хүмүүсийн удирдсан хамгийн сүүлийн үеийн эсэргүүцлийн жагсаал нь Балбын сүүлийн хэдэн арван жилд тохиолдсон хамгийн аймшигтай үймээн самуун юм.

Гималайн ард түмэн сүүлийн хэдэн арван жилд тохиолдож байгаагүй үймээн самуунтай тулгараад байгаа энэ үед Балбын арми нийслэл Катмандуд эргүүь гарчээ. Мягмар гарагт авлига, хээл хахуулийн эсрэг ширүүн эсэргүүцлийн жагсаал галдан шатааж, хүчирхийлэл болон хувирав. Улстөрчдийн орон гэрийг нь сүйтгэж, засгийн газрын байрыг шатааж, парламентын ордон руу дайран орж галдан шатаасан тул Ерөнхий сайд огцорсон. Гэвч эсэргүүцлийн жагсаалыг удирдаж буй "Gen Z" бүлгүүд хөдөлгөөнийг "оппортунист" довтлогчид булаан авсан гэж үзэн сүйрлээс зайлсхийжээ.

Хэдийгээр өчигдөр Катмандугийн гудамж тайван байсан ч шатаж буй барилгуудаас утаа гарч, шатсан машинууд зам дээр хэвтсэн хэвээр байсан юм. Тэгвэл пүрэв гарагийн өглөө орон даяар хөл хорио тогтооно гэж арми мэдэгдээд хүчирхийлэл, эвдэн сүйтгэсэн хүн бүрийг шийтгэхийг анхаарууллаа. Хүчирхийлэл, дээрмийн хэрэгт холбогдсон 27 хүнийг баривчилж, 31 галт зэвсэг илрүүлжээ.

Нэгэнт  Ерөнхий сайд КП Шарма Оли огцрох нь удирдлагын орон зайг орхисон тул цэргийнхэн тогтворгүй нөхцөл байдлыг хянахыг оролдож байна. Түүний засгийн газрын олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслийг хориглох оролдлого бүтэлгүйтсэн нь даваа гарагт цагдаа нартай мөргөлдөж, 19 жагсагч амь үрэгдсэн жагсаалыг өдөөсөн юм. Эдгээр үхэл мягмар гаригт болсон эмх замбараагүй байдлыг өдөөсөн юм.  Эмх замбараагүй байдлын улмаас Катманду орчмын шоронгоос олон мянган хоригдол оргосон гэж орон нутгийн албаны хүмүүс ВВС Непалид мэдэгдэв.

Мягмар гарагийн орой Балбын баруун хэсэгт орших Банке дахь насанд хүрээгүйчүүдийн хүмүүжүүлэх хорих ангиас оргосон хүмүүс рүү аюулгүй байдлын албаныхан гал нээсний улмаас таван залуу хоригдол амиа алджээ. Үүнээс хойш нийт хохирогчдын тоо 20 гаруй болжээ. Зэвсэгт хүчнийхэн эсэргүүцэгчдийг энхийн хэлэлцээнд оролцохыг урьсан байна. Оюутны удирдагчид шаардлагын шинэ жагсаалтыг нэгтгэж байна гэж тэдний төлөөлөгчдийн нэг BBC-д хэлэв. Гэвч энэ хөдөлгөөнд өөр бусад нэвчилтүүд орсон гэж олон жагсагчид санаа зовж байна.

Мягмар гарагт эхэлсэн эсэргүүцлийн жагсаалыг "Балбын Z үеийнхэн зохион байгуулсан бөгөөд хариуцлага, ил тод байдал, авлигыг зогсоохыг шаардах" гэсэн тодорхой алсын хараатай явагдсан гэж жагсагчдын гаргасан мэдэгдэлд дурджээ. "Манай хөдөлгөөн хүчирхийлэлгүй байсан ба одоо ч хэвээр байгаа бөгөөд иргэний оролцооны энх тайвны зарчмуудад үндэслэсэн." гэж тэд мэдэгдээд буй.

Тэд мөн лхагва гарагаас хойш дахин эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулахгүй гэж мэдэгдэж, шаардлагатай бол хөл хорио тогтоохыг цэрэг, цагдаад уриалсан юм. Мэдэгдэлд "Бидний зорилго бол өдөр тутмын амьдралыг тасалдуулах эсвэл бусдад бидний энх тайванч санаачилгыг буруугаар ашиглахыг хэзээ ч зөвшөөрөхгүй" гэж мэдэгджээ. Арми ч мөн адил янз бүрийн "хувь хүмүүс болон анархист бүлгүүд" жагсаалд нэвтэрч, хувийн болон нийтийн өмчид хохирол учруулсан гэж мэдэгдсэн.

Цэргийн хэвлэлийн төлөөлөгч Ражарам Баснет ВВС-д хэлэхдээ, "Бид нөхцөл байдлыг далимдуулан дээрэмдэж, гал түймэр тавьж, янз бүрийн хэрэг үүсгэж байгаа элементүүдийг голчлон хянаж байна" гэжээ.

Товчхондоо Катманду хотод олон хүн эрх баригч эвслийн нэг хэсэг болох Балбын Конгресс намын төв байр болон тус намын удирдагч, Ерөнхий сайд асан Шер Бахадур Деубагийн гэрийг шатаажээ. Нийслэл Катманду хотод даваа гарагаас хойш авлигын эсрэг жагсагчид хэд хэдэн газрыг онилоод байна. Олон зуун жагсагчид тус улсын парламентын ордон руу нэвтэрч, галдан шатааж, цонхыг хагалж, ханан дээр граффити болон авлигын эсрэг бичвэрүүдийг цацсан. Балбын засгийн газрын оффисууд байрладаг тус хотод байрлах Сингха Дурбар хэмээх томоохон цогцолборт мөн дайран орж, дээд шүүх их хэмжээний хохирол учирсны улмаас хүлээгдэж буй хэргүүдийн бүх хуралдааныг тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулсан. Товчхондоо галын улмаас хэргийн материал, сервер, шүүх хуралдааны танхим их хэмжээний хохирол амссан тул товлогдсон шүүх хуралдаанууд хойшилсон гэсэн үг.

Албаны хүмүүсийн мэдээлснээр Катманду хотод болсон мөргөлдөөний улмаас наад зах нь 22 хүн амиа алдаж, олон зуун хүн шархадсан гэж засгийн газар сошиал медиа платформыг хориглосны улмаас үүссэн боловч тус улсын улс төрийн элитийн авлига хээл хахуульд автсан, Балбын жирийн иргэдэд эдийн засгийн боломж хомс байгаатай холбоотой гүн зэвүүцэлээс үүдэлтэй.

Цагдаа нар эсэргүүцэгчдийн эсрэг жинхэнэ сум, усан буу, нулимс асгаруулагч хий ашигласан гэж Ройтерс агентлаг мэдээлэв. Мягмар гарагт нийслэлийн тэнгэрт утаа бүрхсэнийг Ройтерс агентлагийн гэрэл зургууд харуулжээ. Мягмар гарагийн үдээс хойш нийтэлсэн мэдэгдлийн дагуу тус улсын олон улсын гол нисэх онгоцны буудал хүчирхийллийн улмаас хаагдсан байна. Тэр орой Балбын арми "Балба, Балбын аюулгүй байдлын байдлыг хянахын тулд" Катманду руу цэргээ илгээсэн гэж мэдэгдсэний дагуу өдгөө тус улсын томоохон хотууд цэргийн хяналтад байна.