2022.01.31-нд Монгол Улс ОХУ-тай газрын ховор металлын ордын хайгуулын чиглэлээр хамтран ажиллахад бэлэн байна хэмээн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Оросын “Россия-24” телевизэд өгсөн.

Орос, Монгол хоёр улс ялангуяа, уул уурхайн салбарт хамтран ажиллаж ирсэн сайхан түүхэн уламжлалтай бөгөөд Монголын олон зуун уул уурхайн мэргэжилтнүүд ОХУ-д мэдлэг боловсрол эзэмшиж, эл салбарт амжилттай ажилласаар байна хэмээн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч дурдсан байдаг.

Тэрээр “Манайд уул уурхайн салбар маш сайн хөгжсөн. Бид ОХУ, БНХАУ руу бүтээгдэхүүнээ экспортлодог. Манайд алт, нүүрс, төмрийн хүдэр, газрын ховор металлын маш сайн орд бий. Манай орны геологичид газрын ховор элементийн дөрвөн ордыг олж илрүүлсэн. Нийтдээ манай улсад 80 орчим орд байж магадгүй” хэмээн онцолж байсан.

Гэтэл 2023 оны 8 дугаар сард АНУ-д хийсэн айлчлалдаа Монгол улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч Камала Харристай газрын ховор элементийн олборлолт, хамтын ажиллагааны талаар хэлэлцсэн тухай Вашингтоны эх сурвалж Ройтерс агентлагт мэдээлсэн байдаг. Энэ үеэр АНУ-н зүгээс “Монгол улсад юу байгаа, түүнийг олборлох, үйлдвэрлэх арга замуудад дөхөм болох бүтээлч шийдлүүдийг олоход бүх талаараа туслахад бэлэн”  хэмээсэн байдаг. Мөн уулзалтын үеэр Монголын үндэсний агаарын тээвэрлэгч МИАТ компани АНУ руу шууд нислэг үйлдэж эхлэхээр болсон тухай мэдээлсэн байдаг.

Энэ тухай “Газрын ховор элементийг агаарын тээврээр АНУ руу зөөвөрлөх гэж байна” гэсэн бор шувуу нисэх болсон. Гэвч яригдсан асуудлуудын аль аль нь ажил болсонгүй. Учир нь АНУ-аас Монгол улс руу шууд нислэг үйлдэхэд 2 хөршийн агаарын орон зайг ашиглах зөвшөөрөл авах, түүхий эдийн өртөг эрс нэмэгддэг зэрэг олон шалтгаан байдаг.

Тиймээс нэгэн цагт ах дүү явсан 2-ын хагарлын бас нэг шалтгаан нь Монгол улсын ашигт малтмал газрын ховор элементийг өөр өөрсдийн сонирхол бүхий улс орнууд руу нийлүүлэх талын далд  сонирхол байсан уу гэж хардахад хүргээд байна. Угтаа бол Монгол улсын газрын баялаг нийт ард түмний өмч гэж үндсэн хуулиндаа заасан байдаг. Газрын баялгаа, тэр дундаа улс орнуудын өндөр технологийн гол түүхий эд болоод буй газрын ховор элементээ олборлох, экспортлохдоо тулах юм бол нийт ард иргэдээсээ санал сонсох нь зүйн хэрэг юм.