Ямар ч гарц шийдэл алга, эд нарт. Эдийн засаг хүндэрлээ гэхээр цомхотгох, хэмнэх, татвар нэмэх, төсөл хөтөлбөр царцаах ажиллагаа явуулдаг. Энэ удаад ч хүндрэлээс гарах арга зам нь ердөө энэ бололтой.

Учир нь шинэ Засгийн газар байгуулагдсан даруйд хоёр их наядаар тасраад байсан Төсвийг тодотгохоор хэлэлцэж, төрийн хэмнэлт яриад эхэллээ. Тэгвэл Төрийн хэмнэлтийн хүрээнд 14400 төрийн албан хаагчийг цомхотгоно гэдгээ Сангийн сайд мэдэгдсэн. Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнийн хувьд АН-д найр тавьж, Бүтээмжийн менежер, Бүрэн эрхэт төлөөлөгч гэх мэт шинэ албан тушаалаар Төрийн бүтцийг данхайлгасан ч төсөл хөтөлбөр гацаах бол байж болохгүй зүйл. Түүнээс хэмнэсэн хэдэн төгрөгөөр сайд дарга нараа тэжээх гээгүй бол хэтдээ амьдрал ахуйд хэрэгтэй төсөл хөтөлбөр нь явж байх ёстой.

Төрийн бүтэцэд чиг үүрэг нь давхардсан хурган дарга нарын албан тушаал бол олон бий. Үүнийг цомхотгох нь зөв. Тэр тусмаа Бүтээмжийн менежер гэх албан тушаал нь ажлын зорилго, чиг үүрэг, ач холбогдол нь тодорхойгүй нөхдийг зайлуулах хэрэгтэй. Албан бус мэдээллээс харахад Бүтээмжийн менежер гэх албанд 400 орчим нөхөр өндөр цалинтай ажиллаж байгааг дуулгасан.

Тэр тусмаа Төрийн өмчит компанид 350 орчим менежер ажиллаж байгаа аж. Эрдэнэт үйлдвэрт дөрөв, “Эрдэнэс Монгол”-д долоо, Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэрт хоёр гэх мэтээр Төрийн өмчит хөрөнгөлөг компаниудад өндөр цалин аваад ажлынх нь чиг үүрэг тодорхойгүй нөхөд олон байгааг зайлуулах хэрэгтэй. Цомхотгол хийх гэж байгаа бол Бүтээмжийн менежерүүдээс эхлэх нь зөв.

Эдгээр менежерүүд жилд дунджаар 28 тэрбум төгрөгийн зардлыг цалинд зарцуулна. Үүн дээр унаа, хоол, байр, утасны төлбөр гэх мэт урсгал зардал нэмэгдэхээр асар өндөр мөнгөн дүн гарна.

Г.Занданшатар эдийн засаг нь хүндэрчихсэн улсын Засгийн газар хүлээж авсан нь үнэн. Тиймээс хэрхэн хүндрэлээс гарах тухай ажиллаж эхэлнэ гэдгээ мэдэгдсэн. Гэтэл тэр бусдын л адил цомхотгол хийж, өндөр ашиг олж байгаа аж ахуйн нэгж, иргэдийн татварыг нэмэх, гацаах зогсоох тухай ярьж эхэлсэн төдийгүй Төсвийн тодотгол хэлэлцэх үеэр тодорхой суулгаад орж ирсэн.  

Төсвийн тодотголоос харж байхад тавдугаар сарын 31-нээр тендер нь зарлагдаагүй, эхлээгүй  байсан 500 гаруй төсөл хөтөлбөрийг зогсоох тухай ярьж байна. Нийт 59 хороо, үндэсний зөвлөлөөс 28 нь цалин хөлс, ажлын албатай. Зарим нь урсгал зардлаар ажил гүйцэтгэх гэрээ хийгээд явдаг. Засгийн газрын төвшинд цалин хөлс аваад ажиллаж байгаа 28 хороог татан буулгахаар төсвийн тодотголоор оруулж ирэхээр болсон. За хороодыг татан буулгах нь туйлын зөв байх. Харин 500 төсөл хөтөлбөрийн ар талд олон мянган хүний ажлын байр, ар гэрийн амьдрал ахуй явж байгаа гэдгийг санах хэрэгтэй.

Мөн Эрүүл мэндийн сайдын багцаас 69.9 тэрбум, Хот байгуулалт, орон сууцжуулах сайдын багцаас 36 тэрбум, Боловсролын сайдын багцаас 33 тэрбум, Зам тээврийн сайдын багцаас 33 тэрбум, Гэр бүл хөдөлмөр нийгэм хамгааллын салбарт 4.4 тэрбум төгрөгийн төсөл хөтөлбөр, арга хэмжээг тус тус хэмнэлт нэрээр зогсоох юм байна.

Эрүүл мэндийн салбарт эмнэлгээс эхлээд тоног төхөөрөмж гээд юу эс дутуу билээ. Боловсролын салбарт гэхэд сургууль цэцэрлэгийн хүртээмж ямар байгаа билээ. За тэр мухар төмөр замтай Зам тээвэр хөгжлийн сайд ч дүүрсэн хэрэг. Арга ядсан засаг төр энэ мэтээр л арга хэмжээ авах юм байна.

Эдийн засаг хүндэрсэн, түүнээс гарах арга зам гэхээр л иргэдийнхээ бизнес рүү халдаж, орон тооны цомхотгол хийдэг, татвар нэмдэг, улс оронд хэрэгтэй, тэр нь эргээд ажлын байр болж, иргэдийн ахуй амьдрал тус нэмэр болдог төсөл хөтөлбөрөө царцаадаг байдлыг хэзээ болих юм бэ. Өөр арга зам байдаггүй юм уу. Үнэхээр өөрөөр бодож сэтгэж чадахаа больчихсон ихэс ахас юм уу.

Ч.Ууган