Улс төрийн нам гэдэг үзэл бодол нэгдсэн хүмүүс цуглан, үзэл бодлоо уралдуулж, сайхан ирээдүйн төлөө явж байгаа нэгдэл гэж ойлгодог байлаа. Гэвч буруу бодож, эндүү санаж явсан бололтой. Өөрөөр хэлбэл, бидний бодож байгаа мөн боловч нөгөө талаараа нэг зүйлийн өөр бусад талуудыг нь орхигдуулаад байгаагаа бид өөрсдөө ойлгох хэрэгтэй байна. Жишээлж хэлбэл, улстөрч хүн (улстөрчид)  нийгмийг дээрээс буюу уулын оройгоос хараад, ард түмэн нийгмийг дотроос буюу уулын бэлээс хараад байна. Нэг юмыг хоёр талаас нь хараад байна гэсэн үг.  Гэтэл бид бүгдийн (ард түмэн, улстөрчид) хүсэл мөрөөдөл нь тайван амьдрал бөгөөд энэ хүсэл мөрөөдлийг нөхцөлдүүлэгч  нь ердөө л ахуй юм байна. Гэтэл энэ нөхцөл бий болсон уу?

Шуудхан хэлэхэд, бидний уруу дорой байдлыг дотроосоо биш гаднаас зохион байгуулаад байгаа юм биш үү. Бүр ерээд оноос хойш тодорхой үе шаттай зохион байгуулж ирж. Тэд эхлээд сайхан инээн мэндэлж уулзаад дараа нь гар барьж, бугуй барин, тэврэлддэг. Тэгээд цааш зугуухан яваад байгаа бодлого юм биш үү гэх хардлага байна. Энэ хэрээр монголчууд маань уламжлалт ахуй соёл, зан заншил гээд бүхий л үндэсний гэсэн зүйлээсээ холдоод байдаг. Харин харийнхан бидний алдагдсан уламжлалт соёл, ёс заншлыг нөхөж, өөрсдийнхөө зорилготой зүйлүүдийг шигтгээд эхэлчихсэнийг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр яалтай.

Өнөөдөр эргээд харахад социализм ч, капитализм ч, ардчилал ч, нам нь ч тогтсон шашин ч алга. Ерөөсөө өөрийн гэсэн толгойгүй, эв нэгдэлгүй, хоорондоо толхилцсон улс болж хувирчээ. Бид шилжилт хийгээд байна гэсэн чинь өөрсдийнхөө язгуур үнэт зүйлсээ алдаж мартаж гээгээд өөр хэнийх мэдэхгүй, ямар үр дүн, үр дагавар бий болох нь тодорхойгүй “ОЮУН САНААНЫ” шилжилт хийчихсэн  байна. Өмнө нь бид төр, шашин, байгаль дэлхий, ахуй соёлоо цогцоор нь харж чаддаг байж. Угаас бүхий л хүчин зүйлд тулгуурлан аливаа зүйлийг уялдаа холбоотой авч үзэж ирсэн ард түмэн шүү дээ. Гэтэл өнөөдөр энэ бүгдээс эрс холдсон, төрд учир зүггүй пиар хийсэн, худлаа ярьж, хулгай хийсэн хүмүүс дүүрэн болжээ. Цаана нь ямар ч гол ноён нуруу алга.

Бид агуулга үзэл санаатай болно гэхээсээ илүүтэй аливаа зүйлийн цаана тохиролцоо хийхийг илүүд үзэх болжээ. Шинжлэх ухаан бол аливаа зүйлийг нарийн задалж жижиглэж үздэг. Харин манай өвөг дээдэс маань тэр задлан шинжилснийг эргүүлж нэгтгээд “Энэ нь ийм зүйл юм байна, тэр нь бол тийм” гэдгийг ухаарч ялгаж, хойч үедээ үлдээсэн юм байна. “Энэ биед дөрвөн мөч бий боловч эзэн эрхэт толгой нэг бий” гэдэг айхтар үг байдаг даа. Ер нь хүний бие болон өрх гэр нь бүхэл бүтэн систем юм. “Айл сарних вий гэж аав байдаг, адуу тарах вий гэж азарга байдаг” гэдэгтэй адил бидэнд нэгдмэл үзэл санаа байх ёстой.

Манай хөрсөнд ургах зүйл бий, ургахгүй ч зүйл бий. Тэр тусмаа үндэсний үзэл санаагүй, уламжлалт ахуй соёлыг үгүй хийж ямар нэгэн зүйл тарина гэвэл болохгүй, болохгүй байгааг ч сүүлийн жилүүдэд сайтар харуулж баталлаа. Улс орон унаж доройтоход нэгхэн жил л хангалттай, харин эргэж босоход лавтай 10 жил зарцуулна. Монголчууд ямар ч зэр зэвсэг, дайн дажингүйгээр нэгнээ хөнөөх аюулд хэдийнээ орчихсон байна.