Сэтгэл зүйн ТРАУМА гэж юу вэ? Та сэтгэл зүйн хувьд ЭРҮҮЛ ХҮН МӨН ҮҮ?

Тархи, сэтгэл судлалын хүрээлэнгийн Сэтгэл судлалын салбарын эрхлэгч, Сэтгэл зүйч Б.Биндэръяагийн зөвлөгөөг хүргэж байна.

Траума үүснэ гэдэг нь сэтгэл зүйн шарх, гэмтэл үүсэхийг хэлнэ. Ихэвчлэн бага насанд нь үүсдэг.

Гэр бүлийн хүчирхийлэл, сэтгэл зүйн хүчирхийлэлтэй гэр бүлд өссөн хүүхэд трауматай боллоо гэж бодоход насанд хүрсэн хойно нь нийгмийн харилцаанд ороход илэрдэг. Тухайлбал, шийдвэр гаргахдаа хүчирхийллийн орчинд байсан хүүхэд хүлцэнгүй болно. Нөгөө талаар мэдрэмжүүдээ шууд илэрхийлэх чадваргүй, илүү хаагдмал болж төлөвших магадлал өндөр байдаг.

Мөн насанд хүрсэн хойноо өөртөө итгэлгүй байх, шийдвэр гаргахдаа илүү удаан, тогтворгүй байдаг тал бий. Сэтгэл хөдлөлийн хувьд илүү тогтворгүй байх шинж тэмдэг илэрдэг. Түүнчлэн ажлын байран дээр ажлын бүтээмж болон түүнийг хийх арга барилын хувьд ялгаатай байдлууд харагддаг. 

Бага насанд нь гэр бүл, эцэг эхийн харилцааны хэв маяг нь тухайн хүнд хэрхэн яаж нөлөөлсөн, тэр нь ямар хүн болгосон бэ гэдгээс шалтгаалж, үүсч байгаа юм. Үүнээс нь байдлаас улбаалаад траума юу, үгүй юу гэдгийг тодорхойлно.

Үүнийг мэргэжлийн эмч, мэргэжлийн сэтгэл зүйчид тодорхойлдог учраас элдэв янзын мэдээ уншаад, сонжоо үзээд трауматай гэдгээ тодорхойлох боломжгүй.

Сэтгэл зүйн хувьд тогтвортой, тэнцвэртэй байна гэдэг нь сэтгэл зүйн хувьд эрүүл байгаагийн шинж.

Нийгэмд “Чи эерэг байх хэрэгтэй, уурлаж болохгүй” гэх нийтлэг ойлголт байдаг. Энэ нь хувь хүнд сэтгэл зүйн дарамт болдог.

Хүн бүрд яг адилхан таван цул эрхтэн байдгийн адил уур бухимдал, баяр хөөр, гуниг гутрал, ганцаардал гэх мэдрэмжүүд байх ёстой элемент юм. Харин гадагшаа илрэхдээ ямар хэлбэрээр, яаж илэрч байна вэ? үүнийг хувь хүн өөрөө хэрхэн яаж зөв удирдах вэ гэдэг нь сэтгэл зүйн боловсролоос хамаарна. 

Амьдралын явцад олон асуудал гардаг. Тэр бүхнийг амжилттайгаар даван туулж, эрүүлээр үлдэх чадвар бол эрүүл сэтгэл зүйтэй, сэтгэл зүйн боловсролтой хүн юм. Учир нь энэ нь хувь хүний өөрийнх нь ухамсраас шалтгаалах зүйл билээ.

Нийгмээ дагаад зарим хүмүүс хэвийн биш зүйлийг хэвийн болтол нь дасчихсан байдаг. Гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртчхөөд түүнээсээ гарч чадахгүй, буцаж уучлан, амьдраад байдаг. Харин хүчирхийллийн тойрогт орохгүйгээр эрүүлээр даван туулж, амжилттай шийдвэрлэх нь хувь хүний сэтгэл зүйн боловсролоос хамаардаг.

Хүн бүр уурлаж, гуниглаж, баярлаж, хөөрдөг. Энэ бүх мэдрэмжүүдээ эрүүлээр, ухамсартайгаар удирдан зохицуулдаг байх чухал. Энэ нь хувь хүний өөрийгөө удирдах чадвар /self-management/ буюу EQ чадвартай маш их холбоотой.