2000 онд таван нам нэгдэж, өнөөгийн АН-ыг байгуулсан. Харамсалтай нь нэгдэж байгуулсан АН барууны үзэл баримтлалтай нам байх үүргээ гүйцэтгэж чадаагүй.  2004 онд эрх баригч МАХН-тай нийлээд, Зөвшилцлийн Засгийн газар байгуулсан. Зөвшилцлийн  Засгийн газар байгуулснаар улс төрийн  тавцанд байгаа гол хоёр нам болох МАХН, МАН хоёр нэг нам шиг ажиллаад эхэлсэн. Олон намын тогтолцоо, эрх баригч,сөрөг хүчин гэдэг асуудал үндсэндээ байхгүй болж, засаглалаа “50:50” хувааж авсан. Засаглалыг устгасан үйл явц гэж хэлдэг юм билээ, улс төр судлаачид. Нэгэнт олон нам зэрэгцэн оршиж, олон ургальч үзэлтэй нэг нь эрх барьж, нөгөө нь сөрөг хүчин байх ардчилсан зарчим алдагдсан учраас иргэдийн хүлээлт, итгэл сарниаж эхэлсэн гээд хэлчихэд нэг их буруудахгүй биз.

1996-2000 онд МоАХ, МСДН нийлээд 50 суудалтайгаар төрийн эрх барьж байсан бол 2000 онд эвсэл ялагдсаны дараа МАХН төрийн албанд ажиллаж байсан 15.000 хүнийг ажлаас нь халсан. Энэ бол төрийн алба тогтвортой байх ёстой гэсэн зарчмаас ухарсан үзэгдэл. Ялсан нам  нь улс төрийн албан тушаалд хүнээ томилж үйл ажиллагаагаа явуулах ёстой атал төрийн жинхэнэ албан хаагч 15.000 хүнийг ажлаас нь халснаар нам ажил олгогч  том институц болж хувирсан. Ялахаараа л төрийн албанд цэвэрлэгээ  хийж, өөрийнхөө намынхныг тавьдаг. Төрийн жинхэнэ алба бэхжих боломжгүй болгосон. Төрийн жинхэнэ албан хаагч шат дараалан ахиж, мэргэшдэг зарчим алдагдсан. Нам улс төрийн зорилгоосоо хазайж, ажил олгогч болж хувирсан тэр  процесс өнөөг хүртэл үргэлжилж байгаа нь бодит үнэн.

Мэдээж, ардчилсан нийгэмд нам салж бутраад л эргэж нийлэх процесс хэвийн үзэгдэл. Харин манайд тийм үзэгдэл болохгүй байгаад байна.  Тогтуун байгаад байгаа нь улс төрийн нам асар том ажлын байр болчихсонтой холбоотой. Эрх баригч нам эсрэг намынхнаа ажлаас халдаг болсноор “лааз өшиглөх” гэдэг хачин нэр томьёо гарч ирээд нийгэмд төлөвшсөн. Манай нам ялбал би төрийн албанд орно гэсэн итгэл найдвар хүмүүсийг намтай нь зууралдуулдаг болсон. Нам цэвэрших гэх ойлголт байхгүй намтайгаа яс зууралдсан, албан тушаал хүссэн хүлээсэн хүмүүсийн цуглуулга болчихсон. Баруун, зүүний үзэл байхгүй. Үнэт зүйлээ эрхэмлэдэг, үзэл бодлын нэгдэл бус албан тушаалын нэгдэл болчихсон гэх гээд байна л даа, манай улс төрийн намууд.

Өнөөдөр нам ажил олгогч болчихсон. Нам хүмүүст, баяжиж санхүүгийн  эрх чөлөөнд хүрэх боломжийг  бүрдүүлж өгч байна. Тиймээс намд орж буй, ажиллаж буй хүмүүсийн сэтгэхүй өөрөөр ажиллаад байгаа хэрэг. Жишээ нь барууны эрх чөлөөний философи болох хувийн  өмч, эрх чөлөөг ухамсарлаад явж байгаа хүн нь цөөхөн. Гагцхүү нам гэдэг дамжлагаар  дамжиж, богино хугацаанд баяжих, эрх мэдэлд хүрэх үнэт сонирхол нь давамгайлчихсан. Уинстон Черчиллийн “Бизнесменүүд хэзээ ч сайн улстөрч болохгүй” гэх  үг бий. Өнөөдөр бизнесийнхэн улс төрөөр дүүрэн байна. Улс төр бизнес болчихсон. Бизнесменүүд өөрсдийнхөө бизнесийн эрх ашигт үйлчлэх хууль л санаачилна. Ямар ч нийгмийн шинжтэй хууль байсан ард талд нь том бизнес явж л байдаг. Товчхондоо, төрөөрөө дамжуулаад бизнес санхүүгийнхээ эрх ашгийг хангадаг хүмүүс  төрийн эрх барьж байна. Өнөөдөр төр Монголын бүх мөнгийг атгаж байна. Хувийн хэвшил биш төр… Шатахуун гэхэд төр байж л байдаг. Шатахууны олон компани байгаа ч бүгд яагаад адилхан үнэтэй байдаг юм бэ. Цаана нь том эрх ашиг, том мөнгө байна. Тэр мөнгө нь төрийн хэмжээнд очиж хуваарилагддаг ч гэх юм уу. Угтаа хэдэн бизнесмен суучихаад УИХ-ын түвшинд шийдвэр  гаргаад байж болохгүйг бүгд мэддэг ч мэдээгүй царайлдаг. Зүй нь улс төр нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэж, цаашлаад төсвийг хэрхэн яаж  зарцуулахыг зохицуулдаг.  Нийгмийн шударга ёсны асуудал  гэсэн үг.  Жишээ нь Монголын баялаг гэвэл маш их юм бий. Энэ  баялаг шударгаар хуваарилагдах ёстой. Хуваарилагч нь төсөв. Татвараар төсвөө цуглуулаад эргээд хуваарилалт хийдэг. Энэ эрх мэдэл  бизнесменүүдийн гарт оччихсон.

Хагарлын процесс 2005 онд таван нам нэгдэхэд л эхэлсэн. Тэр үед бүлгүүд бий болсон. 2000 он гарсны дараахан хамгийн хүчтэй бүлэг нь “Алтан гадас” фракц байлаа. Том мөнгөн дээр нэгдэж, албан тушаал хуваарилах асуудлаа зохицуулдаг байсан процесс өнөө ч байгаа. “Алтан гадас”-ын  гишүүн болохын тулд 30-40 сая төгрөг өгдөг байсан  гэдэг. Мөнгөө өгөөд нэг пластик карттай болно. Тэр хагарал  одоо ч явж л байна. Харин одоо АН-д Гранд болон МоАХ гэсэн хоёр том бүлэглэл байна. Бүлэглэлийн эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл өрнөж байна. МАН-ын хараат бүлэглэлийн сөргөлдөөн, өрсөлдөөн огтоос биш шүү.

Нөгөөтээгүүр нам гэдэг үзэл бодол үнэт зүйлс дээр тулгуурлах ёстой атал энэ цагт эрх ашгийн тэмцэлд тулгуурлаад явж байна. Аль нэг нь давамгайлна, дараа нь нөгөө нь давамгайлна. Эцсийн эцэст төсөв зарцуулж тендер хуваарилах эрх мэдэл буюу хоолондоо хүрэх тэмцэл. Жинхэнэ утгаараа улс төрийн өрсөлдөөн байхгүй, Монголд.