Хар тамхичид хүний хүүхдийг гэмтээж гэнэ. Хараал идсэн новшийг хар гэрт хорьж, хамаг насаар нь хатаа гэх хараал хаа сайгүй. Басхүү баячуудын хүүхдүүдийн балаг дуусахгүй нь барьж хорь шийтгэ гэх зүхэл ч мундахгүй. Гэвч баячуудын хүүхэд л хар тамхи, мансууруулах донд автдаг гэх маанаг ойлголтоо хаях цаг болчихож. Саяхан НҮБ-ын Мансууруулах бодис, гэмт хэрэгтэй тэмцэх албанаас шинэ төрлийн мансууруулах бодисын илэрсэн бүртгэлийг газар зүйн байршлаар нь харуулсан зургаар Монгол Улсын хувьд хамгийн олон шинэ төрлийн мансууруулах бодис илэрсэн ОХУ болон БНХАУ-ын дунд байгаа нь энэ төрлийн гэмт хэрэгтэй тэмцэхэд онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатайг харуулж байна гэх сэрэмжлүүлэг гарчээ.

Статистикаас харахад  манай улсад бүртгэгдсэн энэ төрлийн гэмт хэргийн 55 хувийг 25-аас доош насны өсвөрийн хүүхэд, залуучууд эзэлдэг.  Түүнчлэн Монгол Улсын хэмжээнд сүүлийн таван жилийн хугацаанд мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодистой холбоотой 939 гэмт хэрэг, 1173 сэжигтэн бүртгэгдснээс 91.1 хувь нь эрэгтэй, 8.9 хувь нь эмэгтэй байгаа бол нийт холбогдогчдын 92.2 хувийг 35 хүртэлх насны хүүхэд, залуучууд эзэлж байна.

Хамгийн харамсалтай нь хар тамхи, мансууруулах бодисыг сонирхон хэрэглэсэн ганцхан удаагийн үйлдэл нь хүнийг донтуулж эргэлт буцалтгүйгээр оруулсан байдаг. Сонирхож хэрэглэсэн ганцхан удаагийн үйлдлийнхээ золиосонд өнөөдөр төмөр торонд эрх чөлөөгөө хязгаарлуулж буй залуус байсаар байгаа нь бодит үнэн. Угтаа бид хар тамхинд донтсон залуусаа шоронд хорих тухай бус эмчлэх, хамгйин гол нь урьдчилан сэргийлэх, хор уршигаас нь сэргийлэх зан үйлд сургах ёстой юм.

Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн дэд захирал, Анагаах ухааны доктор В.Баярмаагийн хэлснээр “Хүүхдүүдийн донтолтод өртөж байгаа нас бол 13-14 нас. Хүүхдүүдийн өсвөр насандаа эхэлж байгаа донтолтын суурь нь гэр бүлийн орчин, бага насны хүмүүжлээс маш их хамааралтай байдаг. Хүүхдэд тохиолдож байгаа аливаа донтолтын асуудлыг шийдэхийн тулд эцэг эхчүүдийн хувьд өв тэгш гэр бүлийг бий болгох хэрэгтэй. Өв тэгш гэдэг нь гэр бүл салахгүй байх, гэр бүлийн дотоод уур амьсгал төлөв төвшин байх, гэр бүлийн дунд ямар нэгэн хүчирхийлэлгүй байх нь чухал. Ийм орчныг бүрдүүлж чадаагүй тохиолдолд хүүхдүүд ямар нэг хэлбэрээр зан үйлийн өөрчлөлтөд өртсөн байдаг. Дараагийн нийгмийн том орчин бол сургуулийн орчин. Хэрвээ хэвийн зөв, өв тэгш хүмүүжилтэй байх юм бол гэр бүлийн орчноос, сургуулийн орчинд шилжихэд маш амархан дасан зохицдог. Хэрвээ гэр бүлийн өв тэгш бус хүмүүжилтэй байвал сургуулийн орчинд дасан зохицоход маш төвөгтэй. Хүүхдийг бид хүүхэд байхад нь л засна. Насанд хүрсэн хойно нь засах боломжгүй байдаг” аж.

Өөрөөр хэлбэл, өсвөр үе залуучуудын мансууруулах бодисын хэрэглээ хяналтаас гарлаа. Улс орнуудад угтаа энэ асуудлыг Боловсролын яам гол түүчээлж удирдан зохион байгуулж, манлайлан,  асуудлыг урьдчилан сэргийлдэг. Басхүү судлан тодорхойлж, зохицуулан шийдвэрлэдэг. Мөн салбар дундын хүчирхэг механизмыг бий болгож байж энэ ахлын эрсдэлээс “зугтаж” чадна. Харамсалтай нь манай Боловсролын яам цалин хөлсний менежментээс хэтрэхгүй ядмагхан. Ямар ч орчин үеийн бодлого, зохицуулалт байхгүй. Шуудхан хэлэхэд, П.Наранбаярын удирдаж буй яам энэ асуудлыг цагдаа хүчнийхэн ч зохицуулдаг гэж боддог шиг байгаа юм. Эсвэл бүр ямар ч төсөөлөлгүй байх шиг байна. Ахиад хэлье, хүүхдүүдийн донтолтод өртөж байгаа нас бол 13-14 нас. Боловсролын яам нь бодлогоо тодорхойлохгүй бол тун удахгүй Монголын ирээдүй хар тамхинд живэх нь цаг хугацааны л асуудал болчихоод байна. Хар тамхитай тэмцэнэ гэхээр барьж хорих тухай шоронжсон бодлого ярихаасаа ичиж, боловсрол урьдчилан сэргийлэх нь хамгийн зөв оновчтой алхам байдгийг дэлхийн жишгээс харахыг хүсье. Тэртээ тэргүй гадныхныг бич лугаа адил дуурайдаг атлаа үндэсний аюулгүй байдал, ирээдүйд эрсдэл учруулах ийм асуудлаас ангид аж төрдгөө хэзээ болих юм бэ. Хар тамхинд донтогсдын олонх 13-14 насныхан гэдгийг мэдэх үү, Д.Наранбаяр сайд аа. Хар тамхинд донтогсдыг үхэл эсвэл шорон л хүлээж байдаг. Хүүхэд залуусаа үхэл рүү эсвэл шорон руу илгээгээд л байх уу, бүгдээрээ…