Зарим эцэг эхчүүд өөрөө "төлөвшөөгүй" байж, хүүхдээ хүмүүжүүлэх гээд хүчлээд байдаг. Та хэрхэн хандаж, юу үзүүлж, харуулснаас таны хүүхдийн хэн болох нь хамаарна. Тэгвэл хүүхдээ хэрхэн эерэг аргаар хүмүүжүүлж, өөрийн гэр бүлийн соёлоо тодорхойлох талаар Тархи, сэтгэл судлалын хүрээлэнгийн Сэтгэл судлалын салбарын эрхлэгч, Сэтгэл зүйч Б.Биндэръяагийн зөвлөгөөг хүргэж байна. 

Хүүхдээ хэрхэн “САЙН ХҮН” БОЛГОХ ВЭ?

Хүүхдээ сайн хүмүүжүүлэх гэж байна гээд чи ингэх ёстой, тэгэх ёстой, ийм ч сургалтад яваарай, тийм ч сургалтад яваарай, тийм ч зусланд яваарай гээд байдаг. Мэдээж ямар ч эцэг эх хүүхдийнхээ сайн сайхны төлөө шийдвэр гаргадаг. Үүнийг үгүйсгэхгүй.

Гэхдээ хүүхдээ бусдын хүүхэдтэй харьцуулах, ямар нэг нийгмийн хэм хэмжүүрт нийцүүлэх гэж хүчлэх, шийдвэрт нь нөлөөлөх зэрэг нь тийм ч сайн зүйл биш юм. Харин таны хүүхэд ямар онцлогтой вэ? Юу хүсэж мөрөөдөж байна вэ? гэхчлэн яг байгаагаар нь хүлээж авах хэрэгтэй.

Байгаагаар нь хүлээж авна гэдэг нь ёс зүйгүй, өөрийг нь болон бусад хүмүүсийг хохироох үйлдлийг дэмжихийг хэлэхгүй. Аль болох хүүхэдтэйгээ ярилцах, гэр бүлийн соёлтой байх ёстой.

Ингэхдээ гэр бүлээрээ өглөө, орой унтдаг цагаа тогтмол болгох, нойрны эрүүл ахуй, хүнсний эрүүл ахуй болон харилцааны хувьд хүлээцтэй, нэг нэгнээ хүлээн зөвшөөрдөг хэв маягаар харилцдаг соёлыг суулгах зэргээр эцэг эхчүүд амьдралын хэв маягаа өөрчилж, өөрөө өөртэйгөө ажиллах шаардлагатай.

Хүүхдийг эерэг аргаар хүмүүжүүлье гэвэл ээж, аавууд өөрсдөө эхлээд ажил амьдралынхаа хэв маягтаа тохируулаад гэр бүлийн соёлоо тодорхойлох хэрэгтэй. Бидэнд юу хэрэгтэй байна, ирээдүйд бид юунд хүрэх гээд байна вэ? Үүнд хүрэхийн тулд хамтдаа юу хийж болох вэ? гэхчлэн төлөвлөөд, зохицуулалт хийнэ гэсэн үг.

Харин "хүүе ээ, хажуугийн Доржийнх ийм байна. Манайх бас тийм болъё" гэх биш юм. Зөвхөн өөрийнхөө гэр бүлийн үнэ цэн, ямар хэв маягаар амьдардаг, юуг ирээдүйд төлөвлөж, аль цэгт хүрэх буйгаа сайтар тодорхойлоод, өөрийн гэр бүлийн хэв маягтаа суулгаж, эрүүлээр амьдрах аргаа олохыг хэлж байгаа юм.

Гурав хүртэлх насанд хүүхдийн бага балчир нас хамаардаг. Хүний хөгжилд хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг нас бол бага балчир нас юм.

Энэ үед хүүхэд хүйсийн ялгаатай байдлаа мэдэрнэ. Нийгмийн харилцаанд өөрийгөө хэрхэн зохицуулж авч явах вэ гэдэг загвар нь хүүхдэд шууд тогтдог. Юм бүхнийг хүүхэд тархиндаа боловсруулаад, эргээд хариу үйлдэл үзүүлнэ.

Хүүхэд гэдэг цаг цагаан цаасан дээр бид юу зааж, сургах вэ гэдгээ өдөр тутмын харилцаа, амьдралын хэв маягаараа үзүүлж, 0-3 насны тэр цагаан цаасан дээр стори бичиж байдаг.

Өглөө босоод гар нүүр, шүдээ угаахгүй шууд хөргөгчөө онгойлоод юм идэж эхэлдэг зуршлуудыг хүүхдийнхээ өмнө үзүүлсэн л бол хүүхэд өглөө босоод, угаалтуур руугаа очоод гар нүүр, шүдээ угаадаг соёлд суралцахгүй.

Шинжлэх ухааны үүднээс ч үзэхэд, практик амьдралын туршлагаас харахад ч хүүхдэд үлгэрлэл болж, нөлөөлсөн зүйл нь эргэн тойрны, орчны хүчин зүйлүүд байдаг. Хүүхдийн хамгийн эхний хүрээлэл бол гэр бүл, ойр дотнын хүмүүс нь.

Эдгээр нь хүүхдийн ирээдүйн хөгжил төлөвшил, хэн болох, хэрхэн яаж өсөх вэ гэдэгт шууд нөлөөлөх хүчин зүйл учраас үүн дээр эцэг, эхчүүд маш мэдрэмжтэй хандаж, хичээх ёстой юм.