Гадаад хэргийн яаманд  "ХИЛИЙН ЧАНАД ДАХЬ МОНГОЛЧУУДЫН ЗӨВЛӨЛ" IV чуулган өнөөдөр эхэллээ.  Уулзалтад хилийн чанадад оршин суугаа Монголчуудыг төлөөлөн 200 гаруй төлөөлөгчид хүрэлцэн ирж оролцож байна.

Энэ үеэр ГХ-ийн сайд Б.Батцэцэгээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Өнөөдрийн чуулга уулзалт юугаараа онцлог болж байна. Ямар санал санаачлагууд түлхүү тавигдаж байна?

-Энэ удаагийн чуулга уулзалтын онцлог нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулагдаж байгаа учраас нэлээн олон орны төлөөлөл биечлэн ирсэн байна.  Тодруулбал, дэлхийн өнцөг булан бүрээс 67 төрийн бус байгууллагын төлөөлөл хүрэлцэн иржээ. Ерөнхийдөө хилийн чанадад байгаа Монголчууд маань өөрсдийнхөө санаачилгаар нийтдээ 180 төрийн бус байгууллага байгуулсан байдаг. Түүнээс 40-50 нь идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж байна.

Тэдний зүгээс хилийн чанадад байгаа 170-иад мянган монголчуудын эрх ашгийг төлөөлж, Монгол Улсын Засгийн газартай хамтарч ажиллах саналуудыг байнга тавьсаар ирсэн. Тэр ч утгаараа энэхүү уулзалт, арга хэмжээг нэлээн өргөн цар хүрээнд зохион байгуулж, төр засгийн уялдаа холбоог нэмэгдүүлэх,  тулгамдаж байгаа асуудлуудыг нь бодитой шийдэх арга замыг эрэлхийлж байна.

Эдгээр төрийн бус байгууллагууд нь өнгөрсөн 30 гаруй жилийн хугацаанд хүний нутагт янз бүрийн зовлон жаргалыг туулж, амьдралын шаардлага, сорилтууд дээр тулгуурлаж байгуулагдсан гэж би хувьдаа ойлгодог.

 Мэдээж сүүлийн жилүүдэд хилийн чанадад байгаа Монголчууд маань цаг үеэ даган өөрчлөгдөж, илүү хөгжиж, сурч боловсорч байгаа ч олон асуудалтай нүүр тулсаар байдаг.

Мөн эргээд эх орондоо ирж суурьшиж, ажиллаж амьдрахад нь зарим хүчин зүйлээс шалтгаалж бэрхшээл тулгардаг. Тэгвэл энэ бүгдийг цогцоор нь авч үзэж, төрийн бус байгууллагууд маань тодорхой санал санаачлагаараа өөр хоорондоо нэгдэж байгаад талархаж байна.  Бид ч энэхүү төрийн бус байгууллагуудыг боломжит байдлаар дэмжиж ажиллаж байгаа. Улаанбаатарт байгаа зарим төлөөллийг нь ажлын байраар хангаж, ГХЯ-н дээр байрлуулж, тодорхой зохион байгуулалттай, байгууллагын бүтэцтэй, хүний нөөцтэйгээр үр дүнтэй ажиллаж байна.

-Хилийн чанадад ажиллаж, амьдарч байгаа иргэдийн нийгмийн асуудлыг шийдэх талаар яригдаж байх шиг байна. Гол хөндөгдөж байгаа асуудал юу байна?

-Нэн түрүүнд, нийгмийн даатгал, хөдөлмөрлөх орчин, эрх нь зөрчигдөж байгаа эсэх, Монгол Улсаас шаардлагатай төрийн үйлчилгээг авч чадаж байгаа юу, төрийн одон медалиар хөдөлмөрөө үнэлүүлж чадаж байна уу гэхчлэн олон асуудал тавигдаж байгаа.

Явцын дунд, “Алдарт эх”-ийн одонг олгодог дүрэм журмыг өөрчилсөн.  Дүүргийн ИТХ, НИТХ, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар гээд олон газар дамжиж, цөөнгүй баримт бичиг шаарддаг байдлыг болиулж, Элчид сайдын яамаараа дамжуулаад авдаг болгосон. Өөрөөр хэлбэл,  дипломат төлөөлөгчийн газар байгаа бүхий л газарт “Алдарт Эх”-ийн одон олгож байгаа.  

Мөн өнгөрсөн жилээс хилийн чанадад байгаа иргэд маань 40 гаруй төрлийн төрийн үйлчилгээг цахимаар авдаг болсон.  

Нөгөөтэйгүүр хилийн чанадад байгаа хүүхдүүд монгол хэл, бичгээ сурахад хүндрэлтэй байдгийг шат дараалалтай шийдээд явж байна.  Үүсч байгаа хэрэгцээ шаардлагаа нарийн тодорхойлоод явцуу эрх ашиг биш,  нийтээр нь хилийн чанадад байгаа монгол иргэдийн асуудлыг хөндөж, зөв газраа уламжлааад явбал, шат дараатайгаар бүгдийг шийдэх бүрэн боломжтой. Харин зарим асуудал нь оршин суугаа орных нь хууль дүрэмтэй зөрчилддөг, иргэншил аваагүй, оршин суух зөвшөөрөлгүй буюу хууль бусаар амьдарч байгаа иргэдэд тулгарч байгаа асуудлуудыг шийдвэрлэхэд нэлээн хүнд байдаг.

Одоогоор төрийн бус байгууллагууд маань салбар хуралдаануудаа хийгээд асуудлаа нарийвчилж гаргахаар ажиллаж байна.