Ихэс дээдэс маань том том төсөл ярьж, ам уралдаж байхад хар тамхинд донтогчдын тоо өсөн нэмэгдсээр байна. Хуулийн байгууллагаас гаргасан мэдээллээс харахад хар тамхи хэрэглэгчдийн тоо Монгол Улсад 18 мянгад хүрчээ. Мэргэжилтнүүдийн хэлж байгаагаар нэг хүний ар талд дөрвөн хүн бий гэхээр 70 гаруй мянган хүн мансуурлах бодист хамаарч байгаа гэхээр цөөхөн хүн амтай улсад үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлсэн аймшигтай тоо сонсогдож байгаа биз. Хамгийн сүүлд Хар тамхитай тэмцэх газрын Урьдчилсан сэргийлэх хамтын ажиллагааны хэлтсээс мэдээлэхдээ хар тамхитай холбоотой хэрэгт 18-35 насныхан зонхилж байгаа бол нийт гэмт хэргийн 92.3 хувийг эзэлдэг байна.

Хар тамхитай 13-25 насных нь гэмт хэргийн 54.8 хувийг эзэлж байгаа гэх статистик мэдээлэл өгсөн. Энэ бол бүр аюулын харанга дэлдэж байгааг нотолж байна. Монгол Улсын ирээдүй шүү дээ. Шийдвэр гаргах түвшинд эрх мэдлийн төлөө зодолдож байхад Монгол Улсын хэмжээнд сүүлийн таван жилд хар тамхитай холбоотой 1064 гэмт хэрэгт 1300 хүн холбогджээ. Манай улсын хэмжээнд бол бага тоо биш. Тэдний 92.3 хувь нь 35-аас доош насныхан.

Гэмт хэрэгт шийтгэгдсэн хүмүүсийн 54 хувь 25-аас доош насныхан байна. Үүний 91 хувь нь эрэгтэй, 8.9 хувь нь эмэгтэй байгааг мэдээлсэн. Жил ирэх тусам энэ төрлийн гэмт хэрэг үйлдэгчдийн нас залуужиж байна. Саяхан 13 настай охин хар тамхи хэрэглэсний улмаас байцаагдаж, шалгуулсан тохиолдол ч гарсныг та бүхэн мэдэж байгаа. Мөн компьютер тоглоомын газар тоглож буй 11 хүүхдийн дунд хар тамхи хэрэглэсэн этгээд байж болзошгүй гэсэн дуудлагаар очиж 10 хүүхдээс биологийн дээж аван шинжлэхэд бүгд хар тамхины төрлийн бодис хэрэглэсэн нь тогтоогдсон.

Энэ бол бүхнээс давсан аюул бөгөөд ҮАБЗ яаралтай хуралдаж арга хэмжээ авах хэрэгтэй. Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал, ирээдүйд нэгэнт заналхийлж байна шүү дээ. Нөгөө талд Монголд мансууруулах болон донтуулах үйлчилгээтэй бодис бүхий ургамал болох намуу, зэрлэг олс, зээргэнэ, лантанз зэрэг есөн овог, 11 төрөлд хамаарах 18 зүйл ургамал 14 аймгийн 49 сумын нутаг дэвсгэрт 15.000 орчим га талбайд ургадаг болох нь судалгаагаар тогтоогджээ. Ийм нөхцөлд, ийм тоон баримт гарч байгаа нь цаашид энэ тоо өсөхийг хэлж байна. Тэгээд ч ЦЕГ-ын хар тамхитай тэмцэх хэлтсээс “Хар тамхи хэрэглэгчдийн тоо 2030 онд 43 хувиар өсөх эрсдэлтэй” гэдгийг мэдэгдсэн. Зөвхөн эндээс харахад маш яаралтай бодлогын түвшинд таслан зогсоох шаардлагатай болсон.

Хамгийн наад зах нь Монгол Улсыг бүслэн оршиж байгаа ОХУ-д хар тамхи тогтмол хэрэглэдэг 4.5 сая хүн байгаа бол БНХАУ гэхэд гурван сая донтогч байгааг мэдэгдэж байсан. Энэ утгаараа бид томоохон аюул заналтай айлсаж байгаа нь геополетикийн хувьд ч анхаарах хэрэгтэй болж байна.

Манай оронд сүүлийн жилүүдэд хар тамхи, мансууруулах төрлийн бодис олж авах, хэрэглэх, боловсруулах, зарж борлуулах явдал өсч, улмаар үндэсний аюулгүй байдал, хүн амын эрүүл мэнд, иргэдийн хэвийн амьдралд бодит бэрхшээл учруулж болзошгүй байна. Хар тамхи, мансууруулах төрлийн бодис олж авах, хэрэглэх, боловсруулах, борлуулах гэмт хэрэг өсөхөд дараахь хүчин зүйл сөргөөр нөлөөлжээ. Тухайлбал, зэрлэг олсны /каннабис/ ургамал нь Орхон, Сэлэнгэ, Дархан-уул аймаг болон Дорнод аймгийн Халх гол сум, Ховд аймгийн Булган, Үенч сумын нутгаар нилээд тархмал ургадаг аас тэдгээрийг авч ашиглахад хялбар бэлэн байдаг аж.

Мөн энэ төрлийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх үүрэг бүхий төв, орон нутгийн хууль хяналт, эрүүл мэнд, боловсролын байгууллагуудын ажилтан, албан хаагчид хар тамхи, мансууруулах бодисын хор хөнөөл, тархалтын талаар нэгдсэн ойлголтгүй байна. Хар тамхи,  мансуурлыг сурталчилсан ном сэтгүүл, видео кино гарах болсон. Хар тамхи, мансууруулах төрлийн бодисыг хэрэглэх, түүж боловсруулах, борлуулах гэмт хэрэг нарийн зохион байгуулалттай болж байна. Эрүүл мэндийн салбарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа зарим аж ахуйн нэгж, байгууллага мансууруулах болон сэтгэцэд нөлөөтэй эм бодисыг хяналт зөвшөөрөлгүй  ашиглаж байна. Хар тамхи, мансууруулах төрлийн бодис бэлтгэсэн, борлуулсан гэмт хэрэг үйлдэгчдэд  олонхи тохиолдолд торгох ял ногдуулж байгаа нь энэ төрлийн гэмт хэргийг давтан үйлдэх бололцоо олгожээ. Хар тамхи, мансууруулах бодистой тэмцэх ажил улсын хэмжээнд нэгдсэн бодлого чиглэл алга. Иймээс манай улсад хар тамхи, мансуурлын гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох ажлыг тодорхой чиглэл, зорилготой, тусгай төлөвлөгөөний үндсэн дээр зохион байгуулах шаардлага гарч байна. Тиймээс энэ тал дээр хөтөлбөр гараад байгааг дэмжих шаардлга үүссэн. Бүр ажил хэрэг болгох шаардлага бий.

С.Баяр