Монголын шог зургийн “загалмайлсан эцэг”гэгддэг Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, Монгол Улсын Ардын зураач Ц.Байды гуай Аймгийн Засаг дарга С.Мөнхчулуунтай уулзаж өөрт нь зориулан зурсан “Их газрын чулуу” уран бүтээлээ гардууллаа. Шог зураачдын дундаас анхны Ардын зураач цолыг хүртсэн Ц.Байды гуай нь Дундговь аймгийн Хулд сумын уугуул бөгөөд Монголын дүрслэх урлагийн салбарт олон арван жил тасралтгүй уран бүтээл туурвиж, эх орныхоо байгаль, түүх, соёлын үнэт өвийг бүтээл бүрдээ шингээж ирсэн нэрт уран бүтээлч билээ.

Тэрээр энэ удаад өөрийн гараар, өөрт нь зориулан бүтээсэн, Дундговь аймгийн байгалийн гайхамшгийг илтгэн харуулсан “Их газрын чулуу” зургийг хувьд нь хадгалуулж байгаагаа хэллээ.  Засаг дарга С. Мөнхчулуун Ц. Байды гуайд талархал илэрхийлж, аавынхаа унаган нутгийн үзэсгэлэнт байгалын зургийг ирээдүй хойч үед өвлөгдөн үлдэх соёлын үнэт дурсгал болохыг онцлон тэмдэглэлээ.

Ц.Байды зураачийг манай уншигчид шог зургуудаар нь илүүтэй танина. Тэрбээр Дундговь аймгийн Хулд суманд төрсөн. Нутагтаа алдартай Номон баяны үр удам ажээ. Төр засаг мал хөрөнгийг нь гурвантаа хураасан ч баян хэвээр үлдсэн өвөг эцэг нь заргачаараа нэн алдартай, мөн өөрийн гэсэн ламтай хүн байсан гэдэг. Номон баяны удамд хүү төрөөгүй удсан ч охидоос нь хүү төрж удам залгасан ажээ. Удам залган мэндэлсэн анхны ач хүү нь Лувсандорж хэмээх эрдэмтэй лам, хоёр дахь нь Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, зураач Байды гуайн аав Цэвэг хэмээх төрийн хар хүн байв.   

Байды гуайн аав Цэвэг гарын ур дүйтэй алт мөнгөний дархан байсан гэдэг. Цэвэгийн удмыг залган төрсөн Байды хүү багаасаа уран зураг сонирхож, улмаар 1974 онд ЗХУ-ын Москва хотын Строгановын Уран зургийн академийг төгссөн мэргэжлийн зураачдын нэг болсон билээ. Тэрбээр 1976 онд “Ардын засгийн төлөөлөгч” зургаараа Улсын уралдааны тэргүүн байр, “Баянцогтын говьд”, “Хаалга шинэтгэсний баяр” зургуудаараа Улсын уралдааны 2,3-р байр эзлэн, 1981 онд Москва хотноо болсон Олон улсын үзэсгэлэнгээс хүрэл медаль хүртэж, 1985 онд “Хүн байгаль” Олон улсын уралдааны тэргүүн байрыг эзэлж байв.

Ц.Байдыгийн уран бүтээлийг үнэлж 1981 онд Монголын Урчуудын эвлэлийн нэрэмжит шагнал, 1991 онд Алтан гадас одон, 2001 онд Хөдөлмөрийн гавьяаны Улаан тугийн одон, 2005 онд Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн цол, тэмдэг, 2009 онд “Улаанбаатар хотын Хүндэт иргэн” тэмдгээр тус тус шагнажээ.

Тэрбээр 2003 онд Адра ОУБ-аас зохиогдсон уралдаанд Тэргүүн байр, 2005 онд Эмнести интернэйшнл ОУБ-ын шагнал хүртсэн бөгөөд ЗХУ, Япон, БНСУ, АНУ, Англи, Итали, Франц, Алжир улсуудад зохиогддог олон улсын зураачдын үзэсгэлэнд тогтмол оролцож байв. Ц.Байды уран зураг, зураасан зураг, шог зургийн бие даасан үзэсгэлэнг эх орондоо нийт 16 удаа гаргажээ.