З.Хүслэн
З.Хүслэн - Сэтгүүлч
2022-06-25 • 1м унших

Хувь хүний хөгжлийн институтын захирал, сэтгэл зүйч Манжаагийн Алтанцэцэгтэй стресс, түүнийг даван туулах гэсэн нийгэмд тулгамдаж буй асуудлаар ярилцлаа.

-Нийгмийн янз бүрийн нөлөөллөөс болж стресс, сэтгэцийн өвчлөл их байдаг. Ийм нөхцөлд сэтгэл зүйч маш хэрэгтэй. Харамсалтай нь, манай улсад сэтгэл судлал нийгэмшиж, хөгжихөд хүндрэлтэй зүйл их бий. Энэ дээр та ямар бодолтой явдаг вэ?

- Сэтгэл судлал бол харьцангуй залуу шинэжлэх ухаан. Хүний итгэл үнэмшил, ойрын болон алсын зорилго, сэтгэл ханамж, дотоод сэтгэлийн үгүйсгэл, үзэн ядалт, бусдыг хүлээн зөвшөөрөх, үл зөвшөөрөх, өөрийгөө хамгаалах, бие даасан байдал, эрүүл болон эмгэг сэтгэц зэрэг хүний сэтгэцийн олон талт нарийн асуудлыг судалдаг.

Монгол хүн сэтгэл санаа эрүүл, эерэг зөвөөр сэтгэн бодож байж, нийгмийн баялгыг бүтээж, улс орноо хөгжүүлэх ёстой.

Стресс, сэтгэцийн өвчлөл их байгаа нь нийгмийн олон хүчин зүйлийн нөлөөтэй байхаас гадна хувь хүний өөрийн сэтгэлзүйн байдал, даван туулах чадвар, зорилго, төлөвлөгөөтэй шууд холбоотой асуудал юм.

Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан илүү хурдацтай хөгжих, нийгмийн бүхий л салбарт, ялангуяа их дээд, дунд сургууль, цэцэрлэгт сэтгэлзүйчид  ажиллах шаардлагатай байгаа нь  тулгамдсан асуудал болж байна. Улс орны  ирээдүй болсон хүүхэд багачууд, залуучуудынхаа сэтгэлзүйтэй илүү тулж ажиллаж, анхаарах цаг болсон гэдгийг хэлмээр байна.

-Сэтгэл зүйч гэхээр зарим хүн их өрөөсгөл ойлголттой байдаг. Сэтгэцийн өвчтэй, сэтгэл мэдрэлийн асуудалтай л хүн сэтгэл зүйч дээр очдог гэх хандлага бий.  Энэ нь хүмүүс тэр бүр сэтгэл зүйчийг сонгож, ярилцахгүй байх нөхцлийг үүсгэдэг байхыг үгүйсгэхгүй?

- Сэтгэл зүйч дээр сэтгэцийн эмгэгтэй, эрүүл бус хүмүүс очдог гэсэн ойлголт аль эрт хуучирч үеэ өнгөрөөсөн. Өөртөө санаа тавьдаг, өөрт тохиолдсон асуудал, бэрхшээлийг эерэгээр даван туулах хүсэлтэй, ахицтай амжилттай амьдрахыг хүссэн хүмүүс мэргэжлийн зөвлөгчид ханддаг болсон.  Товчхондоо, эрүүл хүний жирийн үйлдэл юм. 

Хүмүүс бидний амьдралд өвчин зовлон, хагацал гуниг, дарамт шахалт, бүтэлгүйтэл, сэтгэлийн дарамт, стресс гээд бүх л зүйл тохиолддог. Энэ үед уурлаж бухимдаад, хэн нэгнээс бурууг хайгаад явах биш түүнээс гарах арга зам, гаргалгааг хайж, шийдвэрлээд явахгүй л бол сэтгэцийн эмгэгтэй болно. Өөрөөр хэлбэл,

Амьдралд тохиолдож буй аливаа сөрөг асуудлыг дор бүр нь шийдвэрлээд явбал сэтгэцийн асуудалд өртөхгүй.

Мөн хувь хүний сэтгэцийн чадамж гэж бий. Манайхан сэтгэлийн хаттай, тэсвэр тэвчээртэй хүн гэж дүгнэдэг. Хүний өөрийнх нь дотоод нөөц боломж, сэтгэлийн хат нь аливаа асуудалд хариу үзүүлэхэд нөлөөлж байдаг.

Гэтэл хүн болгон адил биш. Зарим хүн даван туулах чадвар багатай, асуудалд нугарч унадаг. Ийм хүмүүс олон асуудал тулгарахаар сэтгэл гутралд орох, ажлын чадамжаа алдах, өөртөө итгэх итгэлгүй болох зэргээр уруудан доройтох нь бий. Энэ бүхэн хүндрээд байвал эмгэг болно.

Нөгөөтэйгүүр зарим хүн буруу хандлага, буруу арга барилтай байдаг нь сэтгэцийн ямар нэгэн асуудалтай байгааг илтгэнэ.  Мөн сэтгэцийн эмгэг, сэтгэцтэй холбоотой асуудал хотжилт, нийгэм, улс төр, эдийн засгийн байдалтай ч холбоотой.

-Нөгөөтэйгүүр амьдралд нь асуудал тулгараад ирэхээр сэтгэл зүйч дээр очихоосоо илүүтэй лам, бөө гэж явдаг. Гэтэл гадны оронд эсрэгээрээ?

-Монгол хүн ямар нэгэн үйлдэл хийж байж тайвширдаг онцлогтой. Өөрөөр хэлбэл, өөрийгөө дайчлан, өөртэйгээ тэмцэхийн оронд  лам, бөөгийн  өгсөн арцыг уйгуулж, сүү өргөх зэрэг үйлдэл хийж, түүнийгээ хийх явцдаа ихээхэн тайвширч, асуудлаа шийдчихлээ гэж боддог.  

Харин сэтгэл зүйч дээр ирэхээр өөрөөс нь их зүйл шалтгаалж, өөрөө бодож, сэтгэж, өөрчлөх шаардлагатай болдог. Энэ үед зарим хүн шантардаг. Өөрөөсөө өөрчлөгдөж, өөртөө дүгнэлтийг хийхдээ сул байдаг гэх үү дээ. Үүний оронд хэн нэгэн хүний хэлсэнд итгэж, арц хүж уугуулах нь илүү амар санагддаг байхыг ч үгүйсгэхгүй.

Сэтгэл зүйн зөвлөгөө өгнө гэдэг нь хүмүүст өөртөө итгэх итгэл төрүүлэх, сэтгэл зүйн хүнд нөхцөл байдал үүссэн шалгааныг ухуулан ойлгуулах, түүнээс гарах арга замыг зааж өгөх, шинэ хандлага, зан үйлийг төлөвшүүлэхэд чиглэдэг. Тиймээс мэргэжлийн сэтгэл зүйчид хандах, зөвлөгөө авах шинэ соёлыг нийгэмд төлөвшүүлэх хэрэгтэй.

-Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс асуудлыг хүлээж авч, гадагшлуулдгаараа өөр хоорондоо ялгаатай байх. Тухайлбал, эмэгтэй хүнд ямарваа асуудал тулгарахаар уйлаад ч юм уу найз нөхөдтэйгээ ярилцаад тайтгарчихдаг. Харин эрэгтэй хүний хувьд өөр. Тэгэхээр эрчүүд сэтгэл зүйн хямралд өртөх нь илүү байдаг уу?

-Эрэгтэйчүүдийг бодвол эмэгтэйчүүд сэтгэл гутралд орох нь хоёр дахин их байдаг. Харин эмэгтэйчүүдийг бодвол эрэгтэйчүүд архинд орох нь тав дахин их байдаг.

Эмэгтэйчүүд илүү их яриасаг, уян зөөлөн, илүү мэдрэмжтэй байдаг. Үүнээс шалтгаалаад эмэгтэйчүүд, эрэгтэйчүүдээс илүү аливаад эерэг ханддаг гэсэн дүгнэлтийг судлаачид хийсэн байдаг. 

Тухайлбал, эрэгтэй хүүхэд багаасаа хэнд ч хамааралгүй биеэ даасан байхыг эрмэлздэг. Мөн ээж, эгчээсээ тусдаа байхыг хичээдэг онцлогтой.

Мөн насанд хүрсэн эрчүүд ямар нэг үүрэг, даалгавар, бодлогын талаар ярилцдаг бол эмэгтэйчүүд хүмүүсийн харилцааны талаар ярилцах дуртай байх нь нотлогдсон.

Мөн эрэгтэйчүүд би өөрөө чадна гэсэн итгэлтэй байдаг. Өөрөөр хэлбэл, эмэгтэйчүүдээс илүү өөртэй итгэлтэй хүмүүс. Иймээс өөрийгөө сул дорой гэж хэнд ч харагдуулахыг хүсдэггүй учир нээлттэй биш. Энэ утгаараа эрчүүд сэтгэл зүйчид хандах нь бага. Гэхдээ сүүлийн үед гадаадад сурч, ажиллаж, амьдарч байгаад ирсэн хүмүүс сэтгэл зүйчид хандах хандлага нь ихэсч байгаа. Мөн эрчүүд эмэгтэйчүүд шиг жижиг асуудал болгоныг тусгаж авч, шалтгааныг хайгаад байдаггүй. Тиймээс стресст өртөх нь харьцангуй бага байдаг талтай.

-Сүүлийн үед “би” гэсэн үзэл давамгайлах болсон нь ажиглагддаг. Ихэнх залуусаас өөрийгөө дөвийлгөсөн байдал ажиглагдаад байдаг. Энэ тал дээр таны бодол?

Хүн өөрийгөө нийгмийн ёс зүй, хэм хэмжээнд тааруулан авч явах бичигдээгүй хууль байдаг. Хүмүүс нийгэмтэйгээ хөл нийлүүлэн тухайн цаг үед хүчин төгөлдөр эрх зүйн орчинд нь тохируулан, бусдад аятай таатай сэтгэгдэл төрүүлэхээр биеэ авч авах ёстой байдаг. "БИ" хэмээх бие хүнд хоёр талын агуулга оршдог. Нэг талаасаа нийгмийн нэгээхэн эд эс гэсэн утгаараа нийгэмтэйгээ буюу бусад хүмүүстэй харилцаанд орно. Нөгөө талаасаа бие даасан хувь хүний хувьд өөрийгөө илэрхийлнэ, өөрийгөө мэдэрч жолоодно, өөртөө хамаарах мэдээллийг аль болох үр ашигтай болгохыг хичээж өөрийгөө авч явна. Ирээдүйнхээ төлөө мөрөөдөж, чадлынхаа хирээр хөдөлмөрлөж, өөрийгөө хүндэтгэн давуу байдлаа бусдад мэдрүүлж, бусдаар өөрийгөө үнэлүүлж чаддаг байх ёстой. Энэ бол БИ хэмээх ойлголтын мөн чанар юм. Өөрийгөө бодитой, зөв танин мэдэх, өөрийнхөө хүч чадалд итгэх, өөрөөрөө бахархах, өөрийгөө хүндэтгэх , энэ бүхэн бие хүний хувьд БИ хэмээх агуу чанарыг илэрхийлдэг.

Барууны иргэншил хүнийг хараат бус байдлаар хүмүүжүүлдэг. Өөрөөр хэлбэл өөрийн БИ-ийн давуу талыг сайн хөгжүүлдэг. Харин Азийн соёл, зан  заншил нь бие хүнд харьцангуй нийгэмтэйгээ хамааралтай байх соёлыг түлхүү хөгжүүлдэг. БИД гэсэн хүмүүжлээр хүүхдийг хүмүүжүүлдэг.

Манайхны хувьд Азийн соёлтой боловч сүүлийн үед гадаадад, ялангуяа баруунд сурч, хүмүүжсэн залуучуудын зан үйл өөрчлөгдөж байгааг бид харсаар, анзаарсаар байна. Захын хүний ярианаас “Сүүлийн үеийн залуус БИ гэж ярих дуртай болсон. Би тийм юманд дуртай, надад таалагдах, надад сайхан санагдах гэх зэргээр зөвхөн өөрийн тухай ярих нь элбэг болжээ” гэсэн үгсийг сонсох байх. Ямарваа  зүйл хоёр талтай. БИ үзлийг хэтрүүлэх аваас хувиа хичээсэн “би л болж байвал, бусад нь хамаа алга” гэх маягийн үзэл бодол нийгэмд газар авна. Тэр тохиолдолд нийгмийн сайн сайхан, бусдын төлөө гэсэн БИД үзэл үгүй болох хандлагатай. Ихэнх хүмүүс өөрийн хүчийг дундаас дээгүүр үнэлдэг.

Өөрийгөө хэтрүүлж үнэлэх, эсвэл хэт доогуур үнэлэх нь бие хүний байр суурийг илэрхийлэхэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг.

Хувь хүний биеэ авч явах байдал, хандлага, зан суртахуун нийгмийн хөгжилд шууд нөлөө үзүүлж байдаг. Тиймээс хүн бүр өөрийн онцлог давуу талаа бодитоор зөв үнэлж, өөрийгөө дайчлан, нийгмээ хөгжүүлж, улс орныхоо ирээдүйн сайн сайхны төлөө сэтгэл санаагаа чилээгээсэй гэж чин сэтгэлээсээ хүсч байна.

ЯРИЛЦСАНД БАЯРЛАЛАА.

ЭНЭ МЭДЭЭНД ӨГӨХ ТАНЫ ҮНЭЛГЭЭ?
Like 0 Хаха 0 0 Буруу 0 Гайхмаар 0 Харамсалтай 1 Хөөрхөн

Холбоотой мэдээ

Нийт сэтгэгдэл (0)
Мэдээлэл
Өнөөдөр, маргааш төв болон зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар дуу цахилгаантай аадар бороо орно
7 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүний үнэ 1.9 хувиар буурлаа
7 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Ирэх сард 71 тэрбум төгрөгийн ипотекийн зээл олгоно
7 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Дүрэмт хувцасны үнэ өмнөх жилүүдээс 40 ХУВИАР нэмэгджээ
7 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
ОНЦГОЙ ХАМГААЛАЛТЫН БҮСЭД ДАХИН ШИНЭЭР ГАЗАР ОЛГОХГҮЙ
8 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
“Ривер бийч” ХХК-д хүүхэд гэмтээж болзошгүй зөрчил илэрчээ
8 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Худалдаа хөгжлийн банкнаас 2 сая ам.доллар залилсан этгээдүүдийг цагдан хорьжээ
9 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
“KFC”-д хордсон гэх иргэний гомдлоор шалгахад бүтээгдэхүүний дээжээ устгасан байжээ
9 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Газрын тосны стандартыг сайжруулахад БНСУ хамтарч ажиллахаар боллоо
9 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
НМХГ: Болц гүйцээгүй түүхий хуш модны самрыг түүж хэрэглэхгүй байхыг анхааруулж байна
9 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
ШӨХТГ: Иргэдээс ирүүлсэн гомдлын дийлэнх нь худалдаа үйлчилгээний салбартай холбоотой байна
9 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
АТГ-т долоо хоногийн дотор 187 авлигын дуудлага, мэдээлэл иржээ
11 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
БШУЯ: Цэцэрлэг, сургуулийн элсэлтэд вакцин хийлгэсэн байх шаардлага тавихгүй
11 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Танилц: 16:00 цаг хүртэл ажиллах ковидын эсрэг вакцины цэгүүдийн БАЙРШИЛ
11 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
"Сайжруулсан шахмал түлшний 70 мянга, мидлингийн 100 мянган тоннын нөөцтэй"
12 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
ХӨСҮТ 9 ажилтандаа 20 сая төгрөгийн байрны урьдчилгаа олгохоор шийдвэрлэжээ
12 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Сэлбэ гол дагуу ногоон байгууламж бүхий хүүхдийн тоглоомын талбай байгуулжээ
12 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Яармагийн урд замыг ӨНӨӨДӨР нээнэ
12 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
15-29 насны хүүхэд, залуусын нас баралтын үндсэн шалтгаан нь зам тээврийн осол болж байна
12 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Монгол Улс дэлхийн анхаарлын төвд байгаа нь АН-ынхны АЧ ГАВЬЯА гэчихвүү дээ!
13 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
YELLOW NEWS: УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяагийн “ free style”
13 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Согтуугаар жолоо барьсны улмаас осолдож, 10 настай хүү амиа алджээ
13 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Прокурорын байгууллага 233 хэргийг яллах дүгнэлт гаргалаа
14 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Хог тээврийн үйлчилгээнд ПАРК ШИНЭЧЛЭЛ хийгдлээ
15 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Улаанбаатарт 23-25 хэм дулаан байна
15 цагийн өмнө • 1м унших
Мэдээлэл
Л.Энх-Амгалан: Замын төлбөрийг "галын хайчаар" биш цахимаар авдаг болно
2022-08-10 • 1м унших
Мэдээлэл
Оргосон хоригдлууд олдоогүй байна, ЦЕГ-аас орон даяар эрэн сурвалжилж эхэлжээ
2022-08-10 • 1м унших
Мэдээлэл
“Баянбуурал”, Баян хангайн хүүхдийн зуслан, “Аваргууд” амралтын газарт зөрчлийн хэрэг үүсгэлээ
2022-08-10 • 1м унших
Мэдээлэл
ЗГ: Хөшигийн хөндий рүү ТӨРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫГ нүүлгэхээр шийдвэрлэлээ
2022-08-10 • 1м унших
Мэдээлэл
Баянгол дүүргийн 157-р цэцэрлэгт 440 сая төгрөгийн засвар хийхээр боллоо
2022-08-10 • 1м унших
Бүгдийг үзэх
Мэдээлэл
ШУУРХАЙ: Хорих ангиас оргосон 22, 23 настай хоёр хоригдлыг улс даяар эрэн хайж байна!
2022-08-09 • 1м унших
Мэдээлэл
Дарханы Засаг дарга Б.Азжаргалын хөрөнгө орлого ковидын үед ХОЁР ДАХИН ӨСЖЭЭ
2022-07-26 • 1м унших
Мэдээлэл
Update: Японы удирдагч асан Абе Шинзо нас барсан нь батлагдлаа
2022-07-08 • 1м унших
Мэдээлэл
Генералуудаасаа ИЧСЭН ТӨР
2022-07-19 • 1м унших
Контент
Сэтгэл зүйч Д.Мөнхцэцэгийн эцэг эхчүүдэд өгөх зөвлөгөө
2022-05-10 • 1м унших
Мэдээлэл
"Хортой мах"-ны дуулиан ба ХОРГҮЙ ХООЛ ИДЭХ БОЛОМЖ
2022-06-03 • 1м унших
Мэдээлэл
УСУГ нэг тэрбумыг “Сод Монгол” руу шилжүүлжээ
2022-05-12 • 1м унших
Let’s Check сурвалжилга
Өмнөговийн засаг дарга Р.Сэддорж төрийн албыг "ТӨРЛИЙН АЛБА" болгов
2022-05-25 • 1м унших
Мэдээлэл
ИНЕГ: Буянт-Ухааг нөөц нисэх буудлаар ажиллуулснаар $70,000 хэмнэж байна
2022-07-05 • 1м унших
Шууд
Монголын найман иргэн Вьетнамд хулгай хийхээр очсон гэж мэдүүлжээ
2022-06-13 • 1м унших
Мэдээлэл
Сэжигтэн этгээдүүд 18 настай байжээ
2022-05-16 • 1м унших
Мэдээлэл
Хатан ээж Д.Сарангэрэл, Голланд Г.Амартүвшин ба поп Т.Доржханд нарын ГУРВАЛ
2022-07-18 • 1м унших
Контент
Ковид ба бизнес: Бүх данс нь улайж, "суга таяганд орсон" ч бизнесээ босгож чадсан түүх
2022-08-01 • 1м унших
Let’s Check сурвалжилга
ХҮН ЁСНЫ ХАНДЛАГАД ТАНЬ ЭМГЭНЭЛ ИЛЭРХИЙЛЬЕ Н.ТАВИНБЭХ САЙДАА!
2022-04-06 • 2м унших
Шууд
Х.БАЯСГАЛАН: ПРОКУРОРЫН БАЙГУУЛЛАГААС ГЭМТ ХЭРГИЙН ШИНЖТЭЙ БАЙЖ БОЛЗОШГҮЙ ГЭЖ ҮЗЭЭД ЦАГДААГИЙН БАЙГУУЛЛАГАД ШИЛЖҮҮЛСЭН
2022-04-06 • 2м унших
Мэдээлэл
"MINT" шөнийн клуб үйлчлүүлэгчдэдээ “бохир” мөс өгдөг үү?
2022-07-08 • 1м унших
Мэдээлэл
Борлуулагдаагүй үлдсэн нөөцийн махыг төрийн албан хаагчдад зарна
2022-06-02 • 1м унших
Мэдээлэл
Х.ЯНЖИНГААЖИД: Хөх инээд, харуусал хоёрыг зэрэг хүргэж байна
2022-04-26 • 5м унших
Мэдээлэл
Сэрэмжил: Өвчтэй хүүхдийн зураг ашиглан хандив гуйж, бусдаас 5 сая гаруй төгрөг шилжүүлэн авчээ
2022-05-03 • 1м унших
Мэдээлэл
Дэлхийн 12 улсад бүртгэгдсэн сармагчны цэцэг өвчин хэр аюултай вэ?
2022-05-21 • 1м унших
Бүгдийг үзэх