Архийг ууж сурах хэрэгтэй, ууснаа дааж, шингээж сурах хэрэгтэй зэрэг архи, согтууруулах ундаа уухад уриалсан, дасгасан үгсийг маш олон сонсдог байх. Магад архины ширээний ард ажил яригддаг, архи ууж байж л ажил бүтэх юм зэрэг яриаг бишгүй дээ сонсож, ингэх л учиртай юм байх гэж бодоод дотроо хүлээн зөвшөөрчихсөн хандлага хаа сайгүй бий.

Хичээлдээ сайн оюутан, ажилдаа чадварлаг ажилтан, дарга, багш гээд аль сайн бүхэндээ архи авч очсоор  л. Архиар алгаа дээш нь харуулсан нэгэн нь архины хамааралтай болсноо ч мэдэхгүй явсаар. “Бөбөөчин” болчихоогүй байна. “Бөбөөчин болсон нь өөрийнх нь буруу”.

Энэ мэт суртал ухуулга он дамжин явагдсаар архи согтууруулах ундааны хор уршигийг хүмүүс төдийлөн тоохоо байжээ. Согтууруулах ундаа хэрэглэсэн тэчнээн жолооч замын хөдөлгөөнд оролцжээ, согтуудаа хэрэг төвөг хийжээ гэдэг мэдээлэл бараг л хямдрал урамшууллаас давж сонсогдохгүй дээ.

 Тиймээс элдэв хачиргүйгээр энгийн нэгэн түүхийг ЭНД онцолж байна.

Иргэн Х: Өөртэй итгэлтэй хүн “Уучлаарай, би уудаггүй” гэж хэлж чаддаг

-“Цагтаа эрхэлсэн ажил, гэр бүлтэй тогтсон амьдралтай байлаа. Амжилттай явахад анд найз, амраг садан олон учир наана, цаана ажил, тусламж гуйх гэсэн хүмүүсийн ирэх бүртээ авчирдаг лонхтой бүрээс хүртсээр нэг л мэдэхэд өдөр бүр бага, их гэлтгүй уучихдаг болсон байв. Байдал удаан үргэлжлэхийн хэрээр ажил нь цалгардаж, согтуу үедээ бусдад амалсан амлалт, өгсөн эд материал гээд алдагдал хүлээж, гэрт архитай холбоотой хэрүүл ч тасрахаа болилоо. Эхнэр үргэлж үглэнэ. Сүүлдээ миний ааш зан эвдэрч агсам, согтуу тавьдаг болж, адаг сүүлдээ намайг үзэх хүнгүй боллоо. Амжилттай явахад минь алив найз минь, ах минь, дүү минь гэж байсан хүмүүс бүгд танихгүй царайлдаг болж, эцэстээ эхнэр, хүүхдүүддээ хаягдаж, нэг тасраад сэрэхдээ гудамжинд тал архитай шил тэврээд сэрдэг болсон. Нэг үе уух л ёстой юм шиг санасаар уусаар л байлаа. Харин нэг өдөр бодсон юм. Ингээд буцаад архинаас гарахаар шийдэж бага, сага гэлтгүй ажил хийдэг боллоо. Зах бараадаж тэрэг түрэх, ачаа өргөх хүмүүсийн гар хөлийн үзүүрт зарагдаж өгсөн мөнгийг нь гололгүй хурааж, 2-3 сар архи уулгүй тэсэж хураасан жаахан мөнгөөрөө бэлэг аваад эхнэр хүүхэд дээрээ очсон. Ахиж уухгүй гэж амлалт өгсөн. Тэр өдрөөс хойш 3 жил өнгөрсөн байна. Намайг уу гэж хэлэх бүрт “УУЧЛААРАЙ, БИ УУДАГГҮЙ гэж өөртөө итгэлтэйгээр хариулдаг. Гурван жил энэ үгийг хэлж, буцаад амьдралаа босгохоор хөдөлмөрлөж байна. Одоо жижигхэн хувийн бизнестэй болсон. Цаашаа илүү сайхан амьдрахын төлөө хичээнэ ээ.

ЦАГДААГИЙН “ТОО”-НЫ АРД ХҮНИЙ АМЬ БАЙДАГ

-Сүүлийн таван жилд 5152 хүн архи согтууруулах ундаа хэрэглэсэн үедээ зам тээврийн осол гаргасан байна. Дунджаар хоногт 3 хүн архи согтууруулах ундаа хэрэглсэн үедээ зам тээврийн осол гаргадаг.

Хамгийн харамсалтай нь “согтуу жолооч”-оос болж  гурван хоног тутамд нэг хүн амиа алддаг. Энэ нь  нэг сард 10, жилд 120 хүн гэсэн үг.

Үүнээс гадна архины хордлогоор нас барагсдын тоон мэдээлэл,  бусад өвчнийг сэдрээж, хүндрүүлсэн байдал зэргийг дурдвал дэндүү харамсалтай гэмээр кэйсүүд гарч ирэх нь тодорхой.